𝐁𝐨𝐛 𝐃𝐲𝐥𝐚𝐧 𝐏𝐡𝐢𝐥𝐢𝐩𝐩𝐢𝐧𝐞 𝐂𝐨𝐧𝐯𝐞𝐧𝐭𝐢𝐨𝐧 𝟐𝟎𝟐𝟏

Sari-saring aklat at magasin tungkol kay Bob Dylan. Tatlo ang tanging nilikha ni Dylan: Tarantula (1971), Chronicles, Volume 1 (2004), at Bob Dylan: The Lyrics, 1961-2012 (2016; unang edisyon, 2004). Kuha ng mananaysay ang larawan.

𝐁𝐨𝐛 𝐃𝐲𝐥𝐚𝐧 𝐏𝐡𝐢𝐥𝐢𝐩𝐩𝐢𝐧𝐞 𝐂𝐨𝐧𝐯𝐞𝐧𝐭𝐢𝐨𝐧 𝟐𝟎𝟐𝟏

Dahil birthday ni Bob Dylan kahapon...

Napa-Zoom meeting kami kagabi, lampas 8pm, nina Abet, Gat Mizael, Von, Rene "Bong" Acosta, at Sir Ociredef Zeugnimod a.k.a. Boy D(ylan). Nagsimula lang ito sa isang thread sa aking FB post ng isang linya mula "Ballad of A Thin Man" ni Dylan. (Narito ang link: https://bit.ly/2RBKRdj)

Sinimulan namin ang huntahan sa pag-ukilkil sa kantang "My Own Version of You" ni Dylan na kasama sa pinakahuli niyang album, ang 𝑅𝑜𝑢𝑔ℎ 𝑎𝑛𝑑 𝑅𝑜𝑤𝑑𝑦 𝑊𝑎𝑦𝑠 (2020). Suhestiyon ito ni Abet bago pa ang Zoom meeting. Di ko napapansin ang lyrics pero babad si Abet sa pag-aaral nito. Habang binabasa ko ang lyrics, makikitang pilosopikal pa rin ang Mamà. Ang una ko pang tingin dito, may pa-impress dahil sa kapapanalo pa lang niya ng Nobel Prize noong 2016. At itong 𝑅𝑜𝑢𝑔ℎ 𝑎𝑛𝑑 𝑅𝑜𝑤𝑑𝑦 𝑊𝑎𝑦𝑠 ang pinakauna niyang album ng mga orihinal na kanta mula 2012. Pero sa huntahan namin, consistent si Dylan mula pa 1960s sa kanyang pilosopiya na madudukal sa kanyang mga kanta. Mula sa 𝑇ℎ𝑒 𝐹𝑟𝑒𝑒𝑤ℎ𝑒𝑒𝑙𝑖𝑛' 𝐵𝑜𝑏 𝐷𝑦𝑙𝑎𝑛 (1962) hanggang sa 𝑇𝑒𝑚𝑝𝑒𝑠𝑡 (2012), solido siya sa paghahapag ng taguri niyang "mathematical music" na sa palagay ko'y bansag niya sa kanyang pagiging intelektwal, aminin man niya o hindi.

Syempre, may mga performances ala-Dylan. Si Von na kumakalabit ng gitara ang tumira ng "Buckets of Rain" at "Tomorrow is A Long Time" sa pagitan ng huntahang papunta na sa cerebral na usapan. Siya lang ang may tinotoma. Sari-sari ang pinuntahan namin, mula folk revival na sinimsim ni Dylan noong unang bahagi ng 1960s sa Estados Unidos, sa pag-electrify niya mula 1965 na kinainis ng mga puristang folkie at "fellow traveler," sa awtobiyograpiya ng 𝐵𝑙𝑜𝑜𝑑 𝑜𝑛 𝑡ℎ𝑒 𝑇𝑟𝑎𝑐𝑘𝑠 (1976), sa Christian-inspired na 𝑆𝑙𝑜𝑤 𝑇𝑟𝑎𝑖𝑛 𝐶𝑜𝑚𝑖𝑛𝑔 (1979) hanggang sa pagtiwalag dito sa 𝐼𝑛𝑓𝑖𝑑𝑒𝑙𝑠 (1983), sa selebrasyon ng mga katropang artist sa kanyang 30𝑡ℎ 𝐴𝑛𝑛𝑖𝑣𝑒𝑟𝑠𝑎𝑟𝑦 𝐶𝑜𝑛𝑐𝑒𝑟𝑡 𝐶𝑒𝑙𝑒𝑏𝑟𝑎𝑡𝑖𝑜𝑛 (1993), hanggang sa kanyang creative rebirth na produkto ng 𝑇𝑖𝑚𝑒 𝑂𝑢𝑡 𝑜𝑓 𝑀𝑖𝑛𝑑 (1997).

Di lang kami napakò kay Dylan. Napag-usapan din ang ilang sitwasyong pangkultura ng bansa, mula sa painting at musika. Dahil yumayaman na ang talakayan, kulang na lang ay magtayo kami ng pormal na Dylan convention dito sa Pilipinas.

Dahil kumakatok na ang hatinggabi, ni-request ko kay Von ang ending song, ang "All Along the Watchtower." Sinasabayan namin si Von sa pag-awit.

Umaalingawngaw sa hangin ang himig ni Bob Dylan.

(Hindi ko na-screenshot ang huntahan. Sayang. Kaya ito na lang ang larawan sa itaas. Naiskor ko ang lahat ng aklat at magasin sa iba-ibang branch ng Booksale at mobile second-hand bookshop sa UP. Ang unang edisyon ng 𝐵𝑜𝑏 𝐷𝑦𝑙𝑎𝑛: 𝑇ℎ𝑒 𝐸𝑠𝑠𝑒𝑛𝑡𝑖𝑎𝑙 𝐼𝑛𝑡𝑒𝑟𝑣𝑖𝑒𝑤𝑠 ay nabili ko kay Sir Marcus A. Tanging 𝐶ℎ𝑟𝑜𝑛𝑖𝑐𝑙𝑒𝑠, 𝑉𝑜𝑙𝑢𝑚𝑒 1 ang brand new na binili ko.)

Sa Tungki Ng Ilong (Rebyu ng Citizen Jake)

 

Sa Tungki Ng Ilong

ni Louise Vincent B. Amante

Rebyu ng Citizen Jake
Pelikula ni Mike De Leon; Iskrip nina Mike De Leon, Noel Pascual, at Atom Araullo; Produksyon ni Mike De Leon at Cinema Artists Philippines

NASA TUNGKI ng ating ilong ang pandarambong, pagtataksil, at pagsasamantala ng mga nasa poder ng kapangyarihan.

Nasa harap na natin ngunit hindi makita dahil nagtatago. O marahil ay nagbabalatkayo. Kaya nagbubulag-bulagan maging ang mga sumasamba sa kanila.

Sa ganitong mga imahen maaaring panoorin ang pinakahuling pelikulang nilikha ni Mike de Leon: ang Citizen Jake.

Taong 1999 ipinalabas ang huling pelikula ni de Leon, ang Bayaning Third World. Isa itong mala-imbestigasyon sa pagkabayani ni Jose Rizal kaugnay ng selebrasyon noong 1998 ng Sentenaryo ng Kalayaan ng Pilipinas mula sa kolonyalismong Espanyol. Mula 1996 hanggang 1998, pinaggastusan ng administrasyong Ramos ang Sentenaryo gaya ng pagpapatayo ng Centennial Expo sa Pampanga, mga patimpalak sa panitikan, mga programang pantelebisyon ukol sa Himagsikang Pilipino, at iba pa. At halos naging poster boy si Rizal ng pagdiriwang na ito. Bagaman ibinabandila ang nasyonalismong nanaig sa mga panahong iyon, binubura naman ng Sentenaryong ito ang naganap na pagsupil sa kalayaang ito ng kolonyalismong Estados Unidos mula 1899 hanggang 1946.

Tulad ng paglalantad ng Bayaning Third World sa mga hindi pinag-uusapang bahagi ng buhay ni Rizal – tulad ng kanyang diumano’y pagbabalik-loob sa pananampalatayang Katoliko at ang pagtatakwil niya sa Himagsikang Pilipino – isinisiwalat ng Citizen Jake ang mga pangyayaring pangkasaysayang nauulit lamang gamit ang ibang pangalan at mukha. Ngunit halos hindi natin pansinin.

Tagapagpalaganap

Sa blog naglalathala si Jake Herrera (Atom Araullo) ng mga kritikal niyang artikulo, makasakit man ito sa kahit sino maski ang kanyang amang senador na si Jacobo (Teroy De Guzman) at kuyang kinatawan sa Kamara na si Roxie (Gabby Eigenmann). Dahil sa maaanghang niyang artikulo, napilitang magbitiw si Jake sa pinapasukang pahayagan at nagtuturo sa isang kolehiyo sa Baguio City. Napamahal siya sa lungsod na ito dahil sa dito niya laging naaalala ang kanyang namayapang ina (Dina Bonnevie).

Taong 2016. Malapit na ang pambansang eleksyon. Mula Baguio, ipinatawag si Jake ng kanyang ama sa Maynila upang pag-usapan ang planong politikal ng pamilya. Muling tatakbo si Jacobo sa pagka-senador at si Roxie ay sa gayunding posisyon. Tumanggi si Jake na kumandidato rin. Naungkat pati ang pagiging journalist-blogger ni Jake na panay sakit ng ulo ang hatid sa kanyang pamilya, lalo na kapag nauungkat ang koneksyon ni Jacobo sa pamilya ng dating Pangulo at diktador na si Ferdinand Marcos. Hinayang na hinayang naman ang amang senador sa kanya, lalo na ang potensyal sa politika ni Jake bilang isang Herrera. Inis na bumalik si Jake sa Baguio.

Bukod sa pagtuturo at pagsusulat, kaagapay ni Jake sa buhay niya sa Baguio ang kasintahan at kapwa-gurong si Mandy (Max Collins) at ang kababatang si Jonie (Adrian Alandy) na anak ng mga tagapangalaga (Ruby Ruiz at Nanding Josef) ng bahay ng mga Herrera sa nasabing lungsod. 

Isang krimen ang magpapasidhi sa malamig na relasyon ni Jake sa kanyang pamilya. Isang estudyante ni Mandy ang walang awang pinaslang at hinalay sa isang cottage sa lungsod. Dahil na rin sa udyok ni Mandy, nag-imbestiga si Jake ukol sa krimen.

 

Lingid kay Jake, pinamamatyagan siya ni Roxie sa bodyguard niyang si Enchong (Richard Quan) sa lahat ng ginagawa ng una sa Baguio. Maging si Jonie ay pinilit ni Roxie na matyagan si Jake. Nang magpunta sa Baguio si Roxie para ipaalam kay Jake na ipagbibili na niya ang bahay, galit niyang pinaalis ang kanyang kuya. Ngunit ibinunyag ni Roxie na alam niya ang lahat nang pinaggagawa ni Jake sa Baguio, maging ang iniimbestigahan nitong krimen. Galit na galit si Jake kay Jonie kahit na humihingi na ito ng tawad.

Sa pag-iimbestiga ni Jake sa krimen, malalaman niyang may kaugnayan ang biktima sa isang hukom (Nonie Buencamino) at kay Ms. Patti (Cherie Gil), mga maimpluwensiyang kaibigan ng pamilya Herrera. Ang hukom ay naging tagatangkilik ng escort services na pinatatakbo ni Ms. Patti, minsang naging kalaguyo ng dating Pangulo. Malalaman din niyang may koneksyon sa amang si Jacobo ang pagkamatay ng kanyang ina. Dala-dala ang baril na nabili niya sa isang pulis, sumugod siya pa-Maynila at kinumpronta ang ama. Naroon si Enchong at nag-aabang sa mga susunod na pangyayari. Nang itutok ni Jake ang baril sa ama, akmang bubunot din ng baril si Enchong. Ngunit binaril siya ni Jake. Mula rito’y hindi na siya makikipagkita sa kanyang pamilya.

Kasaysayan  

Sinasabi ng mga peryodista na ang pamamahayag ay pagmamadali sa pagsulat ng kasaysayan, lalo na’t isinasagawa ito sa araw-araw at may hinahabol na deadline. Ngunit ngayon, di lang iilang mga nasa poder ng kapangyarihan ang nagbansag sa tradisyonal na media bilang tagapagpalaganap ng “fake news” o ng mga ulat na layunin lamang siraan ang administrasyon o sinumang nasa gobyerno ngayon. At naging matindi pa ang labanang ito dahil sa pagsulpot ng mga kung ano-anong websites, blogs, at social media na panay “feel good” o magagandang balita lamang ang inuulat upang kontrahin ang tradisyonal na media.

Sa ganitong konteksto maikakawing ang paglikha sa Citizen Jake. Tahasang kinokontra ng pelikulang ito ang mga lumalaganap sa social media ukol sa mga mito ng pamilya Marcos nang sila pa ang nasa Malacañang. Ang palitang piso kada isang dolyar kaya maunlad ang buhay noong pangulo pa si Marcos. Ang yaman ng pamilya Marcos na kayang bayaran ang utang ng Pilipinas. Ang sandamakmak na medalya ni Marcos dahil sa kabayanihan niya noong kolonyalismong Hapon. At ang naunsyaming ala-Singapore ng Pilipinas ngayon kung hindi lang nawala sa poder ang mga Marcos. Ngunit pinatunayan ng mismong aide-de-camp ni Marcos na si Primitivo Mijares na peke ang marami sa mga medalya ng dating Pangulo. Na mahilig sa sapatos si Imelda kaya umabot ng libo-libong pares ang kanyang pinagbibili sa labas ng bansa. Ito at ang iba pang insider information ay nilathala ni Mijares sa kanyang aklat na The Conjugal Dictatorship of Ferdinand and Imelda Marcos (1976). Pagkalathala ng aklat, hindi na nakita pang muli si Mijares. Ang isang bahagi ng impormasyon sa aklat ay ginamit sa pelikula upang buhayin ang karakter ni Ms Patti sa Citizen Jake. At si Ms Patti ang bumibigkas ng matatamis na salita sa mga babaeng gipit sa salapi upang mag-escort service.

Ipinakikita rin sa pelikula ang kahalagahan sa edukasyon, partikular sa laging pag-alala sa kasaysayan. Isa sa makukulay na karakter sa Citizen Jake si Lucas (Lou Veloso), kapwa-guro ni Jake sa Baguio. Naging aktibista si Lucas noong dekada 1970, nahuli, at nakaranas ng tortyur noong panahon ng Batas Militar. Maswerteng nabuhay at nagturo sa pamantasan. Sa isang eksenang nag-uusap sila ni Jake ukol sa eleksyon, binigkas ni Lucas na “Eleksyon na naman! Yes! New set of a**holes! Yeah!”      

Tahasang binabangga ng Citizen Jake ang umiiral na paniniwalang maging apolitikal na lamang ang isang mamamayan at gumawa nang mabuti para sa sarili at sa pamilya. Isa itong dilemma kay Jake dahil alam niyang may mantsa ang pangalang Herrera ngunit kagalang-galang pa rin sa mata ng marami, lalo na ang mga nasa itaas. Kaya kailangang tumbalikin ni Jake ang sarili at maging mamamahayag, sumulat ng maaanghang na artikulo kahit masaktan ang kanyang pamilya.

Politikal

Ang Citizen Jake na marahil ang pinakapolitikal na pelikula ni De Leon mula pa sa Batch ’81 (1982) at Sister Stella L. (1984). At ang dalawang pelikulang nabanggit ay nilikha ni De Leon sa kasagsagan ng diktaduryang Marcos. Sa administrasyon ngayon na lantarang maka-Marcos, mapapansing kung ano ang naging mga istratehiya at taktika ng dating diktadurya ay siyang naging pamamaraan din ngayon ni Duterte.

Isa sa mga ito ay ang paggamit sa isyu ng iligal na droga upang maipatupad ang isang de facto police state. At mapakulong at mapatay ang sinuman dahil dito. Umaabot na ngayon sa mahigit 6,000 ang mga napatay dahil sa Oplan Tokhang nang wala man lang patunay kung sangkot nga ba sa iligal na droga ang marami sa mga ito.

Binansagan din ang media bilang mga nanggugulo sa mga polisya ng administrasyong Duterte. Kaya ginipit sa iba’t ibang paraan ang pahayagang Inquirer at news website na Rappler huwag lang silang makapaghatid ng mga ulat. Lumaganap naman ang “fake news” ngayon sa social media, na dinadala ng mga lehitimong opisina ng pamahalaan.

Pinakamasahol sa mga ito ay ang pagpapalibing sa dating diktador sa Libingan ng mga Bayani. Pinatunayan na ng mga korte sa US na nandambong ng bilyon-bilyong piso ang pamilya Marcos at naging polisiya noong Martial Law ang pagdakip at pagtortyur sa mga kritiko nito.

Ilan lamang ang mga ito sa tinalakay ng Citizen Jake. Gamit ang voiceovers at montage, isinalaysay ni Jake ang naging madugo at marahas na kasaysayan ng Pilipinas sa loob ng mahigit 50 taon. Na kung tutuusin ay nauulit lamang sa ibang lugar at ibang pangalan. Nasa harap na natin ngunit hindi natin makita.

Dahil nasa tungki pala ng ating ilong ang kaaway. #



*Ang mga larawan ay mula sa Facebook account ng Citizen Jake.

Magngangalit ang pagbagsak ng ulan, Kas

Magngangalit ang pagbagsak ng ulan, Kas
ni Louise Vincent B. Amante

Magngangalit ang pagbagsak ng ulan, Kas.
Ngayo'y ikaapat na Lunes ng buwang Hulyo.
Nakaraang buwan pa nang magsimula
Tayong lahat na maglakad mula porbinsyang
Nakapaligid sa sentrong Maynila.
Nakitulog tayo sa piling ng mga kalsada't
Landas na maalikabok. Silong nati'y
Tagpi-tagping telang naghuhumiyaw
Sa ating mga hinaing na hiling
Pa ng ating mga lolo't lola,
maging sa tuhod at talampakan;
Naipasa sa ating mga ama at ina
At tayo ngayon ang nagsasatinig.
Pudpod na ang aking Check Taylor's
Ngunit halos patay na ang iyong mga kuko
Sa paa sa pag-akyat ng mga puno ng niyog
At paninimbang sa mga pilapil.

Magngangalit ang pagbagsak ng ulan, Kas.
Ngayo'y ikaapat na Lunes ng buwang Hulyo.
Nakapagluto na sina Aling Mercy at Tata Greg,
Salamat sa mga nag-aabot na estudyante
Ng kolehiyo. Salamat din kay Ka Tonyo
At Ka Myrna, mga lider na nagpalakas
Ng ating loob na tayong mga nasa kanayunan
Ang dapat na makapangyari. Salamat
Kay Prop. Neil na nagbahagi na higit pa
Sa apat na sulok ng silid-aralan
Ang matututuhan mula sa aming piling.
Bawat ginigiling ng ating mga bituka
Ay may nagpawis sa tirik na araw.

Magngangalit ang pagbagsak ng ulan, Kas.
Ngayo'y ikaapat na Lunes ng buwang Hulyo.
Mula sa kampuhan, nagmamartsa tayo patungo
Roon sa bulwagan ng mga nakabarong at ternong
Makukulay, magagara. Nagniningning sa brilyante't
Esmeralda. Suot nati'y halos maging basahan na
Sa sahig, isasampay na lang sa bakod. Haharangan
Pa tayo ng mga de bota't de yantok at de kalasag.
Mga tagapamayapa? Di ba't siglo nang hindi natin
Naaamoy ang samyo ng kapayapaan?
Ngunit naisasaulo ng ating ilong ang sanghaya
Ng nasusunog na mga halimaw na papel.

Magngangalit ang pagbagsak ng ulan, Kas.
Ngayo'y ikaapat na Lunes ng buwang Hulyo.
Alam na natin ang sasabihin ng tatayo sa harap
Ng grandiyosong bulwagan. Batid na rin niya
Ang kanyang pagtataksil sa ating lahat:
Na naririto't nasa labas ng bulwagan ng mamamayan.


23 Hulyo 2017
Angono, Rizal

Piece

You're not created by a genius,
but most of the geniuses genuinely
crafted your harmony, your melody.
Each note rightly placed on the staves.
Every chord rings, poco a poco,
the players played
your music passionato.

Since your aural journey,
there were audiences pleased
and there were not.
Your crescendos and decrescendos
cause them to shake their heads.
Some of your allegros and fortes
cause them to walk away.
They preferred music of the old times --
those that lulled them to some faraway
kingdoms in their sleep.

But you knew that your notes
were meant to give them
something to think of.
Your melody
is made of the sounds of gongs,
spears thudding the earth,
the thumping of feet.
Sopranos, altos,
baritones,
tenors, and basses
travel and echo far and wide
to every corner of this world.

Those ears who are eager
for something new, for change
heard you.
They sing your song.
They play you.
And they are many.


26 December 2016
 
 

Si Mang Dolphy at ang National Artists Award (multiply post, Jul 19, '12 6:51 PM)

(Nagsimula lang ito bilang isang status update sa aking Facebook account. Pero pinahaba ko na't ginawang sanaysay para madaling mahanap sa aking Facebook. At narito na rin sa aking multiply account.)

Nakikiramay ako sa mga iniwan ni Comedy King Dolphy. Alam kong nangungulila ang sambayanan sa paglisan ng isang cultural icon nitong Hulyo 10 ng gabi. Maging ako'y ilang beses napatawa sa mga kalokohan ni John Puruntong, ni Kevin Cosme sa pelikula at telebisyon.

Ngunit, kung maaari lamang po, huwag na munang ungkatin ang National Artist Award (NAA) na hindi iginawad kay Mang Pidol. Mismong siya na ang nagsabi noong nabubuhay pa siya, "Kung ibibigay sa akin, tatanggapin ko. Kung hindi, okay lang naman." Nagmumukha kasing tanga ang mga nakikisawsaw dito, lalo na ang mga resolusyong inilalatag sa Senado at Kamara.

Bakit? Una, may prosesong sinusunod ang paggawad nitong NAA. Ito'y para maiwasan ang naging "patronage politics" sa larangan ng sining ng mga taong 1972 hanggang 1986. Pagkapalit ng administrasyon, ginawang demokratiko ang pagpili ng mga posibleng gawaran. Nasa kamay ito ng mga artist at academician na kung tawago'y Council of Peers. Kung hindi alam ng mga nakikisawsaw ang salitang peer, may diksyunaryo kahit saang sulok ng bookstore, lalo na sa mga iPod nila. At doon tayo mag-nominate ng gusto nating maging National Artist. Kung nakapanghihinayang na hindi ito nakuha ni Dolphy samantalang buhay pa siya, i-nominate na rin natin sina Vic Sotto, Piolo Pascual, Judy Ann Santos, Michael V., at iba pa. Walang dudang magagaling silang aktor. Buhay pa sila, di ba? Gawaran na ng NAA. Si Jose Abueva nga, nasa kanyang 40s nang bigyan ni Madam Imelda Marcos ng NAA.

Ikalawa, tinitimbang ang gagawaran sa kalidad ng kanyang body of work. Suhetibo ito, sa isang banda, pero huwag na huwag ikokomento ang moral na aspekto ng mga ito. Na dapat may laging may moral lesson ang mga gawa niya, lalo pa ang naging buhay ng artist. Kung ito lang ang pagbabatayan, laglag na si Mang Dolphy. Case closed.

Ikatlo, hindi ito usapin kung patay o buhay ang gagawaran. Si Fernando Amorsolo nga, patay na nang gawaran siya noong 1972 bilang unang National Artist. Wala nga namang kapantay ang ligayang matanggap ang NAA habang buhay pa ang artist na gagawaran. Kung hindi pa rin ito naiintindihan, balikan ang una kong punto.

Ikaapat, ayusin muna ng Supreme Court ang status quo ruling nito ukol sa 2009 NAA.

Ikalima at huling punto, hindi lang NAA ang may problema, pati ang GAMABA o Gawad Manlilikha ng Bayan, hindi na nasundan mula 2005. Pwede bang pati ito pansinin ng mga maykapangyarihan. Sa halip na ipautang ang $1 bilyon natin sa International Monetary Fund, bakit hindi ipagkaloob ang bahagi nito sa mga artist at cultural worker ng Pilipinas?
 
In short, rest in peace, Mang Dolphy. Saka ka na namin gagambalain kapag iginawad na sa inyo ang National Artist Award/Gawad Pambansang Alagad ng Sining.

07/12/2012
Quezon City

Tags: dolphy, art, national artists, pelikula, sining, politika, memorial, alaala, death

 

http://lvbamante.multiply.com/journal/item/83/Si-Mang-Dolphy-at-ang-National-Artists-Award

Oda sa Gitarista (multiply post, Dec 8, '10 1:56 PM)

Iniibig
mo ang bayan.
Tulad ni Balagtas,
ang iyong tinig
ay nakapagsupling
na ng laksang makata,
lalo na ng mga mandirigma.

Una mong ipinahayag
na hindi lang pumpon
ng mga salita
ang dapat marinig
sa iyong mga tula’t awit.
Kasabay nito’y obertura
ng mga kamao,
ng mga nagmamartsang paa,
na para sa iyo’y isang kurot
sa gunita
nilang nililimot
ang tunggalian ng mga uri.

Kandong ang iyong gitara,
minsan mo nang binanggit
na kung bawat kuwerdas
nito’y gatilyo
at bawat nota’y
punglo,
kayrami nang bubulagtang
pasista.
Ngunit isa ka lamang
mangingibig,
sabi mo.
At dahil diyan,
may bakas ng poot
ang iyong awit
kahit na may lambing
ang iyong tinig:

“Halina, Halina…”

Dahil ang iyong mga awit
ang daluyan
ng ating himagsik.



11/26/2010

Tags: literature, jess santiago, politika, tula, poetry, panitikan

 

http://lvbamante.multiply.com/journal/item/66/Oda-sa-Gitarista

Isang bagong tula ni Ho Chi Minh (multiply post, Nov 7, '10 4:41 PM)

Dumating siya’t nagpugay
sa aking busto. Namangha
ako sa kanyang paggalang.
Ngunit nanuot ang lansa
ng kanyang barong na dilaw.


10/29/2010

 

Tags: potery, politika, tula, ho chi minh, panitikan

 

http://lvbamante.multiply.com/journal/item/63/Isang-bagong-tula-ni-Ho-Chi-Minh

Nang Pumalaot ang Kaliwa sa Dagat ng Pambansang Eleksyon (o Kumanan na nga ba ang Kaliwa?) (multiply post, Jul 4, '10 9:38 PM)

Long-delayed na ang sanaysay na ito. Pero kahit na, gusto ko pa ring ilabas ito. Ito ang masasabing karugtong ng “Eleksyon, moral ascendancy, krisis, at protesta: Ang pagbangko ng pag-asa’t pagbabago sa rehimeng US-Aquino” na in-upload ko rito sa Multiply noong May 27, 2010.

Hindi na bago ang pagpasok ng Kaliwa sa Pilipinas sa laro na kung tawagi’y eleksyon. Una nang sinuong ito nina Luis Taruc at mga kasama noong eleksyon ng 1946 sa ilalim ng Democratic Alliance (DA). Kasapi sila ng noo’y Partido Komunista ng Pilipinas na itinatag noong 1930 (PKP-1930). Ayon sa Philippine Society and Revolution ni Amado Guerrero (34), nakipagsanib ang DA sa Nacionalista Party para sa eleksyong ito. Nanalo ang tatlong senador ng DA ngunit hindi sila pinaupo ni Pangulong Manuel Roxas. Mula sa Liberal Party si Roxas, na binubuo ng mga pinatalsik na Nacionalista.

Ito ang masasabing unang paglahok ng Kaliwa sa pambansang halalan. Dahil may nanalong mga senador ang PKP-1930 noong 1946, may simpatya’t following na noon ang unang grupo ng mga Kaliwa sa bansa. Ang masasabing pinakamalaking pagkakamali ng PKP-1930 ay ang pag-abandon nito sa armadong pakikibaka. Mula rito’y unti-unti nang nalusaw ang kanilang organisasyon. Pinasidhi pa ito ng pagsuporta ng lideratong Jesus Lava sa administrasyong Marcos na kumakatawan daw sa “ascendancy of the reformist national bourgeosie over the feudal lords and the compradors” (Sison 58-61). Kaya itinatag muli ang PKP noong 1968 na naniniwala sa armadong pakikibaka bilang pangunahing armas na magpapabago sa lugmok na ekonomiya ng bansa sa kamay ng imperyalismong Estados Unidos (US).

Naniniwala ang bagong PKP na hindi lang eleksyon ang sagot sa mga problema ng bayan. Ginagamit lang ito ng mga naghaharing-uri upang mapanatili ang kanilang mga angkan sa itaas ng istrukturang pampolitika at siguruhin ang kanilang ari-arian. Kaya ituturing din ng mga kilusang makabayan at mga mamamayan na huwag lumahok at bumoto sa mga eleksyon. Boykot pa nga sila noong 1986. Pero sino’ng makapagsasabi noon na magkakaroon ng EDSA People Power? Tila isang biglang silab ang tumupok at nag-upos sa diktaturyang Marcos. At naluklok si Cory Aquino bilang Pangulo.

Tatlong pangulo na’ng nagdaan at muli, isa na namang Aquino ang nasa Malakanyang. Ano na kayang kahihinatnan ng kilusang Kaliwa sa Pilipinas? Kaiba sa pagkapanalo ng DA noon, hindi nagtagumpay ang candidacy nina Satur Ocampo at Liza Maza para maging Senador. Masasabing tinik sa lalamunan ng nakaraang administrasyong Macapagal-Arroyo ang mga makabayang mambabatas na ito mula nang manalo sila sa ilalim ng Bayan Muna party-list noong 2001. Inakusahan sila ng kung ano-anong kasong pulitikal at maging kriminal, bukod pa kina Teddy Casiño, Rafael Mariano, Joel Virador, at namayapa nang Crispin Beltran. Sila ang masasabing vocal critics ng mga polisiyang kontra-mamamayan, bukod pa sa mga ipinanukala nilang mga batas na pabor sa nakararaming mamamayan. Kaya gayon na lamang ang harassment sa kanila. Subalit mas masidhi pa ang pandarahas sa mga simpleng kasapi’t organisador ng Bayan Muna, Anakpawis, Gabriela, Kabataan, at iba pang organisasyong progresibo.

Kaya nang ipahayag nina Ocampo at Maza ang intensyon nilang tumakbo sa pagka-Senador, suportado ito ng malaking hanay ng mga makabayang kagrupo nila. Maging ako’y nasa panig nina Ocampo at Maza. Subalit sa eleksyong ito’y hindi sapat ang intensyon at marubdob na adkihaing maglingkod sa mamamayan. Kahit na may koalisyong Makabayan na kanilang binuo noong isang taon, kinakailangan ng malaking makinarya upang ilunsad ang malawakang kampanya.

Unang napabalitang nakikipag-usap ang grupo nina Ocampo at Maza sa mga Liberal at Nacionalista na maging guest candidates. Hindi sila isinama sa senatorial line-up ni Aquino dahil mahigpit na tagasuporta ang Bayan Muna sa mga magsasaka ng Hacienda Luisita. Maswerteng tinanggap naman sila ni Manny Villar sa Nacionalista. Pero kasama pala nila sa line-up si Bongbong Marcos, anak ng dating diktador. Ani Ocampo, he would not share the same stage with a Marcos. Nananatili ang mga isyu kahit na nakipagkamay si Marcos kay Ocampo sa isang event na kinover ng media.

Sa mga araw ng opisyal na kampanya, naglabas ng pahayag ang PKP at maging si Jose Ma. Sison sa isang intebyu na sumusuporta kay Manny Villar para maging Pangulo ng bansa. Ayon sa kanila, si Villar ay kiling sa mga programang pang-ekonomiya at pampolitika ng PKP. Ngunit sa mga panahon ding ito lumabas na secret candidate daw si Villar ng mga Arroyo, kaya binansagan ang tandem nilang Villarroyo.

At dumating ang eleksyon.

Dahil automated, mabilis ang dating ng mga resulta matapos ang Mayo 11. Hindi inaasahan ng marami, lalo na ng mga nasa kilusang makabayan, na lagpak ang pwesto nina Ocampo at Maza sa bilangan. Naungusan pa sila ni Risa Hontiveros-Baraquel na nasa ika-13 puwesto. Nadismaya ang mga nasa Kaliwa, maging ako na ibinoto ang mga makabayang ito. Mas mataas pa ang nakuha ni Bongbong Marcos para maging Senador ngayon. Bagaman malalaki ang bilang na nakuha ng Bayan Muna, Anakpawis, Gabriela, Act-Teachers, at Kabataan party-lists, hindi mapasusubaliang may repleksyon sa Kaliwa ang kinahinatnan nina Ocampo at Maza.

Sa pakikipag-usap ko sa ilang kaibigan at kapanalig sa sining pagkatapos ng eleksyon, may mga punang lumabas sa pagpasok at pagkatalo ng Kaliwa sa eleksyong ito. Ang pagbabalik ng mga datihan na sa pambansang pamahalaan ay pagpapatuloy lang ng bulok na sistema ng halalan. Marami ang nagsasabing lumakad talaga ang pera, lalo na sa mga lokal na puwesto. At nito ngang buwan, naglipatan na ang mga nasa Kamara, gobernador, mayor, at iba pa sa Liberal Party. Sa ganang ito’y lalakas pa ang Kaliwa, lalo na’t walang malinaw na programa sa repormang agraryo ang administrasyong Aquino.

Pero, sabi nga ng iba, the numbers speak for themselves. Sa akala kong marami ang kabilang sa mga kilusang makabayan, magwawagi sina Ocampo at Maza na maging Senador. Dito nila maisasatinig ang hinaing ng mamamayan. Pero hindi nga ganoon ang nangyari. Masasabing maliit pala ang bilang ng mga kasapi ng mga grupong ito, bukod pa sa mga allies at symphatizers nito. Sa kabilang banda, maaaring dinaya ang bilang ng kanilang boto dahil kaya namang manipulahin ang PCOS machines, ayon na rin sa independent media at IT experts. Matindi rin ang balck propaganda na may links sa New People’s Army sina Ocampo at Maza. Sa isang discussion forum na ginanap sa UP Diliman nitong Hunyo, ipinahayag ni Ocampo na patuloy ang harassment ng militar sa mga kasapi ng Bayan Muna at mga katulad na samahan na huwag bumoto. Tinakot diumano ang mga kasapi. Sa bahaging open mic, isang manunulat ang nagpahayag na labag sa kagandahang-asal ang sinabing ito ni Ocampo. Kung natakot diumano ang mga tao, wala nang rebolusyong magaganap sa yugtong ito ng kasaysayan. Tila naputulan ng dila ang nasa panel ng nasabing forum. Maanghang ang puna ng manunulat, hindi inaasahan.

Ang pinakamabigat na argumento sa pagkakatalo nina Ocampo at Maza ay ang pagsali nila sa Nacionalista, lalo na’t nakabandera dito si Villar. Sa panahon ng kampanya, batuhan talaga ito ng putik. At matitindi ang ibinato kay Villar. Masasabing hindi nakabangon si Villar sa mga alegasyong korupsyon sa C-5 extension deal at sa hindi niya tunay na pagiging mahirap. Nadamay sina Ocampo at Maza. Sa kabila ng muling pag-expose ng Kaliwa sa Hacienda Luisita massacre noong 2004, hindi nagbago ang results ng survey hanggang sa araw ng eleksyon pabor kay Aquino.

Puna nga ng isang dating nasa kilusan, kung nagsariling lakad sina Ocampo at Maza, mas malaki pa ang tsansa nilang manalo. Tila opurtunismo ang namayani sa loob ng PKP, sabi niya. Mas maanghang naman ang galing sa isang manunulat, naging trapo na ang mga pinuno ng kilusang makabayan.

Habang ginagawa ko ito’y naniniwala akong may magandang kinabukasan ang Kaliwa sa Pilipinas. Sa pelikulang The Founding of a Republic, sinabi ni Mao Zedong – na ginampanan ni Tang Guoqiang – “we learn from our mistakes.” Wala pa akong nababasang pahayag na tumatasa sa karanasan ng Kaliwa sa nakaraang eleksyon. Maaaring tama o mali ang paglahok ng Kaliwa sa eleksyon ngayon. Sa tingin nila marahil, hinog na’ng panahon para umakyat sa Senado ang mga pinuno ng kilusan. They have proved themselves worthy of the tasks since their membership in the House. Pero hindi ito natuloy.

Sa ganang ito, hindi dapat mag-wallow sa pagkatalo ang Kaliwa. Hindi na baleng mawala ang isang larangan, huwag lang ang buong tiwala ng mamamayan.



Sanggunian:
Guerrero, Amado. Philippine Society and Revolution, 5th ed. Phils: Aklat ng Bayan, Inc, 2005.

Sison, Jose Ma. at Julieta De Lima. Philippine Economy and Politics. Phils: Aklat ng Bayan, Inc, 1998.

Tags: jose ma. sison, elections, satur ocampo, politika, philippine left, senator, liza maza, activism, revolution

http://lvbamante.multiply.com/journal/item/56/Nang-Pumalaot-ang-Kaliwa-sa-Dagat-ng-Pambansang-Eleksyon-o-Kumanan-na-nga-ba-ang-Kaliwa

Ang Pag-ibig ay Pag-asa (multiply post, Jun 5, '10 9:33 AM)

Sa gatilyo’y kalabit
Sa pagtula’y haraya
Sa kalsada’y pagtutol
Sa kamao’y pag-ibig.

12/27/2009

 

Tags: politika, pag-ibig, tula, reuel aguila, activism, revolution, tanaga

 

http://lvbamante.multiply.com/journal/item/52/Ang-Pag-ibig-ay-Pag-asa

Eleksyon, moral ascendancy, krisis, at protesta: Ang pagbangko ng pag-asa’t pagbabago sa rehimeng US-Aquino (multiply post, May 27, '10 6:02 PM)

Isa ako sa mga nahirati ng pangakong pagbabago na dala ng eleksyon nitong Mayo. Dahil automated, maikli ang panahong inilagi ko sa voting precint. At tulad ng mga nakaraang botohang aking kinasangkutan, kasabay ng kauna-unahang automated elections na ito ang pag-asa ko sa isang mariwasang Pilipinas.

Bagaman naniniwala akong hindi sapat ang eleksyon upang ma-wipe out ang mga demonyo sa pamahalaan, may kumpiyansa akong hindi mangyayari ang cyber dagdag-bawas. Sa palagay ko’y mahirap ma-hack ang network system ng Comelec at Smartmatic-TIM.

Pero sa mga nakaraang araw, at habang dumarami ang mga ulat sa cyberdayaan, bilihan ng boto, at hocus-PCOS, kating-kati na akong isulat ang blog entry na ito. Lalo na nang pagbukas ko ng TV isang araw matapos ang Mayo 10. Leading si Noynoy Aquino sa pagka-Pangulo! Inaykupu!

Pagbabago. Iyan ang slogan ni Noynoy. Kahit sina Erap, Villar, Gibo, at iba pang kandidatong pagkapangulo, gayondin ang sinasambit. Subalit ang isang tulad ni Noynoy na walang in-author na batas sa Senado at maski sa Kamara ay napaniwala ang maraming Pilipino na siya ang karapat-dapat na maging Pangulo kasunod nang walang kakwenta-kwentang administrasyong Arroyo.

Kung si Gloria Arroyo ang pinaka-corrupt na Pangulo mula pa kay Marcos, si Noynoy ang kabaligtaran nito. Walang bahid, walang dumi. Na sa kanyang administrasyon, isang malinis na pamahalaan ang mamamayani. Walang mangyayaring korupsyon. Sabi nga niya sa isang campaign ad, “Hindi ako magnanakaw.” Ito ba’y noun o future tense? Kung noun, mahirap paniwalaan. Wala raw siyang nakukuhang pork barrel. O baka naman wala kasi siyang naiisip na proyekto maging sa mga taga-Tarlac. Kaya wala siyang nakukuhang pork barrel. Kung ganito man si Noynoy, non-performing lawmaker siya.

Kung future tense naman, mahirap pa ring paniwalaan. Kasi mula pa 1957, ang mga kamag-anak niyang Cojuangco ang nakasimsim ng biyaya ng lupa ng Hacienda Luisita (HL). At nang magwelga ang mga magsasaka noong Nobyembre 2004, humingi ang mga Cojuangco ng tulong sa militar at pinaulanan ng mga bala ang mga nagwewelga. Hinihingi lang naman ng mga ito na dagdagan ng P150 ang kanilang sahod para lumaki naman ang P9.50 nilang net pay. Ayaw ng mga Cojuangco dahil nalulugi na raw ang HL. Kung nalulugi, ipagbili na sa mga magsasaka. Maski si Noynoy, iginiit na maliit na porsyento lang ang hawak ng pamilya Aquino sa asyenda. At bibitawan daw nila ito sa oras na maging Pangulo siya. Kung pagbabago ang kanyang islogan, pwedeng paniwalaan.

Pero may ulat na lumabas noon matapos ang masaker sa HL na iminungkahi ni Noynoy na itaas ng P5 ang sahod ng mga magsasaka. Napakalayo sa hinihingi ng mga magsasaka. At kung babalikan ang pangako ng mga Cojuangco at Aquino noong 1957 sa pamahalaan, sampung taon lang nilang aariin ang HL. Dahil pera mula sa GSIS (read: pera ng taumbayan) ang ipinambili ni Don Pepe Cojuangco Sr. ng HL mula sa dating mga may-ari nitong Español at Amerikano. Napakahirap para sa isang pamilyang asendero na basta ibigay na lang ang di-maliparang uwak na lupa sa mga “mangmang” na magsasaka.

Kung moral ascendancy ang pag-uusapan, bitbit lagi ni Noynoy ang pangalan ng kanyang mga magulang. Kung baga, supling siya ng mga itinuturing na bayani. Si Ninoy, pinatay noong 1983 sa tarmac. Nag-apoy ang galit ng tao laban kay Marcos. Kaya sa isang snap election, ang ipinambato ay si Cory Aquino, ang kabiyak ni Ninoy. Nanalo si Cory. Siya ang epitomya ng pag-asa noong 1986. Pagkatapos ng kanyang anim na taong termino, sadsad ang ekonomiya ng bansa.

At sa muling pag-upo ng isa pang Aquino bilang Pangulo, pag-asa pa rin ang sadya ng mga tao. Pero kung babasahin ang mga nasa dyaryo ilang araw bago ang eleksyon, nais ng IMF na itaas sa 15% ang EVAT. (Senador na uli si Recto, ang awtor ng batas na nagpataas ng EVAT mula 10% tungong 12%.) Nakipagkita na si Noynoy sa embahador ng United States (US) sa Pilipinas na si Harry K. Thomas Jr. Pwedeng tingnan na simple lang itong pagbati sa nanalong kandidato. Pero dapat suriin na sa lahat ng naging Pangulo ng Pilipinas, US ang nagmamando sa mga polisiya’t pamamalakad ng ating pamahalaan. Sa madaling salita, ang Pilipinas ay isang neokolonya ng US, anuman ang sabihin ng mga taong tutol sa bansag na ito.

Maituturing na simplistikong pagtataya sa kahihinatnan ng bansa ang aking sinulat dito. Pero komplikado ang mga problemang magpapatuloy sa panunungkulan ni Noynoy. Lalo na’t malalaking kalokohan ang iiwan sa kanya ni Arroyo at pamilya nito. Na posible pang madagdagan sa pag-ayon niya sa mga dikta ng US.

Hindi malayong tumindi ang krisis na nararamdaman ngayon ng mga Pilipino sa loob ng administrasyong Aquino. At hindi rin malayong sasalubungin si Noynoy ng mga kilos-protesta ng mamamayang mawawalan ng gana sa mga salitang sinabi niya noong kampanya. Ito ay kung hindi magiging indipendyente si Noynoy at kung hindi niya isasantabi ang kapakanan ng bayan. 

 

Tags: myth, kalayaan, cory aquino, activism, edsa, politika, noynoy aquino, alaala, presidency

 

http://lvbamante.multiply.com/journal/item/51

Proclamation 1959: Proclaiming a State of Martial Law and suspending the privilege of the writ of habeas corpus in the province of Maguindanao except for certain areas (multiply post, Dec 5, '09 6:42 PM)

Whereas, Proclamation No. 1946 was issued on 24 November 2009 declaring a state of emergency in the provinces of Maguindanao, Sultan Kudarat and the City of Cotabato for the purpose of preventing and suppressing lawless violence in the aforesaid areas.

Whereas, Sec. 18 Art. VII of the Constitution provides that “in case of invasion or rebellion, when public safety requires it, the President may, for a period not exceeding 60 days, suspend the privilege of the writ of habeas corpus or place the Philippines or any part thereof under martial law."

Whereas, Republic Act 6986 provides that “the crime of rebellion or insurrection is committed by rising publicly and taking arms against the government for the purpose of depriving the Chief Executive or the Legislature, wholly or partially, of any of their powers or
prerogatives."

Whereas, heavily armed groups in the province of Maguindanao have established positions to resist government troops thereby depriving the Executive of its powers and prerogatives to enforce the laws of the land to maintain public order and safety.

Whereas, the condition of peace and order in the province of Maguindanao has deteriorated to the extent that local judicial system and other government mechanisms in the province are not functioning; thus, endangering public safety.

Whereas, the implementing operational guidelines of the GRP-MILF agreement on the General Cessation of Hostilities dated 14 Nov. 1997 provides that the following is considered a prohibited hostile act: “establishment of checkpoints except those necessary for the GRP’s
enforcement and maintenance of peace and order and for the defense and security of the MILF in their identified areas as jointly determined by GRP and MILF."

Now, therefore I, Gloria Macapagal-Arroyo, President of the Republic of the Philippines, by virtue of the powers vested in me by the Constitution and by law, do hereby proclaim as follows:

Sec. 1: There is hereby declared a state of martial law in the
province of Maguindanao except for the identified areas of the Moro
Islamic Liberation Front as referred to in the implementing
operational guidelines of the GRP-MILF agreement on the General
Cessation of Hostilities.

Sec. 2: The privilege of the writ of habeas corpus shall likewise be
suspended in the aforesaid area for the duration of the state of
martial law.

Done in the City of Manila this 4th day of December in the Year of Our
Lord, Two Thousand and Nine.


(Originally Signed)

Gloria M. Arroyo

By the President:

(Originally Signed)
Eduardo Ermita
Executive Secretary

Tags: press freedom, military, activism, revolution, freedom, martial law, politika, political killings, death

 

http://lvbamante.multiply.com/journal/item/46

 

2 CommentsChronological   Reverse   Threaded

edit delete reply lvbamante wrote on Dec 5, '09, edited on Dec 5, '09 this i reposted for posterity and antiquity. i don't believe martial law will maintain peace and order in maguindanao. even if the power of the president in proclaiming martial law is stated in the constitution, we must be vigilant and steadfast against the curtailment of human and civil rights by another rabid dictatorship.

edit delete reply lvbamante wrote on Dec 7, '09, edited on Dec 7, '09 may mga nagtatanong, "ano'ng invasion ang tinutukoy ng konstitusyon para ibaba ang ML?" at kung nagkakaisa ang lahat ng pilipino hinggil sa kahulugan ng pagsalakay, ibig sabihin may banta ng pagsalakay sa maguindanao. ang sabi ng pamahalaan, ang ML ay para mahuli ang mga may kinalaman sa pagpatay sa mga mamamahayag, mga mangudadatu at mga tagasuporta nila? "Ano'ng invasion nga ba ito?"