𝐁𝐨𝐛 𝐃𝐲𝐥𝐚𝐧 𝐏𝐡𝐢𝐥𝐢𝐩𝐩𝐢𝐧𝐞 𝐂𝐨𝐧𝐯𝐞𝐧𝐭𝐢𝐨𝐧 𝟐𝟎𝟐𝟏

Sari-saring aklat at magasin tungkol kay Bob Dylan. Tatlo ang tanging nilikha ni Dylan: Tarantula (1971), Chronicles, Volume 1 (2004), at Bob Dylan: The Lyrics, 1961-2012 (2016; unang edisyon, 2004). Kuha ng mananaysay ang larawan.

𝐁𝐨𝐛 𝐃𝐲𝐥𝐚𝐧 𝐏𝐡𝐢𝐥𝐢𝐩𝐩𝐢𝐧𝐞 𝐂𝐨𝐧𝐯𝐞𝐧𝐭𝐢𝐨𝐧 𝟐𝟎𝟐𝟏

Dahil birthday ni Bob Dylan kahapon...

Napa-Zoom meeting kami kagabi, lampas 8pm, nina Abet, Gat Mizael, Von, Rene "Bong" Acosta, at Sir Ociredef Zeugnimod a.k.a. Boy D(ylan). Nagsimula lang ito sa isang thread sa aking FB post ng isang linya mula "Ballad of A Thin Man" ni Dylan. (Narito ang link: https://bit.ly/2RBKRdj)

Sinimulan namin ang huntahan sa pag-ukilkil sa kantang "My Own Version of You" ni Dylan na kasama sa pinakahuli niyang album, ang 𝑅𝑜𝑢𝑔ℎ 𝑎𝑛𝑑 𝑅𝑜𝑤𝑑𝑦 𝑊𝑎𝑦𝑠 (2020). Suhestiyon ito ni Abet bago pa ang Zoom meeting. Di ko napapansin ang lyrics pero babad si Abet sa pag-aaral nito. Habang binabasa ko ang lyrics, makikitang pilosopikal pa rin ang Mamà. Ang una ko pang tingin dito, may pa-impress dahil sa kapapanalo pa lang niya ng Nobel Prize noong 2016. At itong 𝑅𝑜𝑢𝑔ℎ 𝑎𝑛𝑑 𝑅𝑜𝑤𝑑𝑦 𝑊𝑎𝑦𝑠 ang pinakauna niyang album ng mga orihinal na kanta mula 2012. Pero sa huntahan namin, consistent si Dylan mula pa 1960s sa kanyang pilosopiya na madudukal sa kanyang mga kanta. Mula sa 𝑇ℎ𝑒 𝐹𝑟𝑒𝑒𝑤ℎ𝑒𝑒𝑙𝑖𝑛' 𝐵𝑜𝑏 𝐷𝑦𝑙𝑎𝑛 (1962) hanggang sa 𝑇𝑒𝑚𝑝𝑒𝑠𝑡 (2012), solido siya sa paghahapag ng taguri niyang "mathematical music" na sa palagay ko'y bansag niya sa kanyang pagiging intelektwal, aminin man niya o hindi.

Syempre, may mga performances ala-Dylan. Si Von na kumakalabit ng gitara ang tumira ng "Buckets of Rain" at "Tomorrow is A Long Time" sa pagitan ng huntahang papunta na sa cerebral na usapan. Siya lang ang may tinotoma. Sari-sari ang pinuntahan namin, mula folk revival na sinimsim ni Dylan noong unang bahagi ng 1960s sa Estados Unidos, sa pag-electrify niya mula 1965 na kinainis ng mga puristang folkie at "fellow traveler," sa awtobiyograpiya ng 𝐵𝑙𝑜𝑜𝑑 𝑜𝑛 𝑡ℎ𝑒 𝑇𝑟𝑎𝑐𝑘𝑠 (1976), sa Christian-inspired na 𝑆𝑙𝑜𝑤 𝑇𝑟𝑎𝑖𝑛 𝐶𝑜𝑚𝑖𝑛𝑔 (1979) hanggang sa pagtiwalag dito sa 𝐼𝑛𝑓𝑖𝑑𝑒𝑙𝑠 (1983), sa selebrasyon ng mga katropang artist sa kanyang 30𝑡ℎ 𝐴𝑛𝑛𝑖𝑣𝑒𝑟𝑠𝑎𝑟𝑦 𝐶𝑜𝑛𝑐𝑒𝑟𝑡 𝐶𝑒𝑙𝑒𝑏𝑟𝑎𝑡𝑖𝑜𝑛 (1993), hanggang sa kanyang creative rebirth na produkto ng 𝑇𝑖𝑚𝑒 𝑂𝑢𝑡 𝑜𝑓 𝑀𝑖𝑛𝑑 (1997).

Di lang kami napakò kay Dylan. Napag-usapan din ang ilang sitwasyong pangkultura ng bansa, mula sa painting at musika. Dahil yumayaman na ang talakayan, kulang na lang ay magtayo kami ng pormal na Dylan convention dito sa Pilipinas.

Dahil kumakatok na ang hatinggabi, ni-request ko kay Von ang ending song, ang "All Along the Watchtower." Sinasabayan namin si Von sa pag-awit.

Umaalingawngaw sa hangin ang himig ni Bob Dylan.

(Hindi ko na-screenshot ang huntahan. Sayang. Kaya ito na lang ang larawan sa itaas. Naiskor ko ang lahat ng aklat at magasin sa iba-ibang branch ng Booksale at mobile second-hand bookshop sa UP. Ang unang edisyon ng 𝐵𝑜𝑏 𝐷𝑦𝑙𝑎𝑛: 𝑇ℎ𝑒 𝐸𝑠𝑠𝑒𝑛𝑡𝑖𝑎𝑙 𝐼𝑛𝑡𝑒𝑟𝑣𝑖𝑒𝑤𝑠 ay nabili ko kay Sir Marcus A. Tanging 𝐶ℎ𝑟𝑜𝑛𝑖𝑐𝑙𝑒𝑠, 𝑉𝑜𝑙𝑢𝑚𝑒 1 ang brand new na binili ko.)

Sa Tungki Ng Ilong (Rebyu ng Citizen Jake)

 

Sa Tungki Ng Ilong

ni Louise Vincent B. Amante

Rebyu ng Citizen Jake
Pelikula ni Mike De Leon; Iskrip nina Mike De Leon, Noel Pascual, at Atom Araullo; Produksyon ni Mike De Leon at Cinema Artists Philippines

NASA TUNGKI ng ating ilong ang pandarambong, pagtataksil, at pagsasamantala ng mga nasa poder ng kapangyarihan.

Nasa harap na natin ngunit hindi makita dahil nagtatago. O marahil ay nagbabalatkayo. Kaya nagbubulag-bulagan maging ang mga sumasamba sa kanila.

Sa ganitong mga imahen maaaring panoorin ang pinakahuling pelikulang nilikha ni Mike de Leon: ang Citizen Jake.

Taong 1999 ipinalabas ang huling pelikula ni de Leon, ang Bayaning Third World. Isa itong mala-imbestigasyon sa pagkabayani ni Jose Rizal kaugnay ng selebrasyon noong 1998 ng Sentenaryo ng Kalayaan ng Pilipinas mula sa kolonyalismong Espanyol. Mula 1996 hanggang 1998, pinaggastusan ng administrasyong Ramos ang Sentenaryo gaya ng pagpapatayo ng Centennial Expo sa Pampanga, mga patimpalak sa panitikan, mga programang pantelebisyon ukol sa Himagsikang Pilipino, at iba pa. At halos naging poster boy si Rizal ng pagdiriwang na ito. Bagaman ibinabandila ang nasyonalismong nanaig sa mga panahong iyon, binubura naman ng Sentenaryong ito ang naganap na pagsupil sa kalayaang ito ng kolonyalismong Estados Unidos mula 1899 hanggang 1946.

Tulad ng paglalantad ng Bayaning Third World sa mga hindi pinag-uusapang bahagi ng buhay ni Rizal – tulad ng kanyang diumano’y pagbabalik-loob sa pananampalatayang Katoliko at ang pagtatakwil niya sa Himagsikang Pilipino – isinisiwalat ng Citizen Jake ang mga pangyayaring pangkasaysayang nauulit lamang gamit ang ibang pangalan at mukha. Ngunit halos hindi natin pansinin.

Tagapagpalaganap

Sa blog naglalathala si Jake Herrera (Atom Araullo) ng mga kritikal niyang artikulo, makasakit man ito sa kahit sino maski ang kanyang amang senador na si Jacobo (Teroy De Guzman) at kuyang kinatawan sa Kamara na si Roxie (Gabby Eigenmann). Dahil sa maaanghang niyang artikulo, napilitang magbitiw si Jake sa pinapasukang pahayagan at nagtuturo sa isang kolehiyo sa Baguio City. Napamahal siya sa lungsod na ito dahil sa dito niya laging naaalala ang kanyang namayapang ina (Dina Bonnevie).

Taong 2016. Malapit na ang pambansang eleksyon. Mula Baguio, ipinatawag si Jake ng kanyang ama sa Maynila upang pag-usapan ang planong politikal ng pamilya. Muling tatakbo si Jacobo sa pagka-senador at si Roxie ay sa gayunding posisyon. Tumanggi si Jake na kumandidato rin. Naungkat pati ang pagiging journalist-blogger ni Jake na panay sakit ng ulo ang hatid sa kanyang pamilya, lalo na kapag nauungkat ang koneksyon ni Jacobo sa pamilya ng dating Pangulo at diktador na si Ferdinand Marcos. Hinayang na hinayang naman ang amang senador sa kanya, lalo na ang potensyal sa politika ni Jake bilang isang Herrera. Inis na bumalik si Jake sa Baguio.

Bukod sa pagtuturo at pagsusulat, kaagapay ni Jake sa buhay niya sa Baguio ang kasintahan at kapwa-gurong si Mandy (Max Collins) at ang kababatang si Jonie (Adrian Alandy) na anak ng mga tagapangalaga (Ruby Ruiz at Nanding Josef) ng bahay ng mga Herrera sa nasabing lungsod. 

Isang krimen ang magpapasidhi sa malamig na relasyon ni Jake sa kanyang pamilya. Isang estudyante ni Mandy ang walang awang pinaslang at hinalay sa isang cottage sa lungsod. Dahil na rin sa udyok ni Mandy, nag-imbestiga si Jake ukol sa krimen.

 

Lingid kay Jake, pinamamatyagan siya ni Roxie sa bodyguard niyang si Enchong (Richard Quan) sa lahat ng ginagawa ng una sa Baguio. Maging si Jonie ay pinilit ni Roxie na matyagan si Jake. Nang magpunta sa Baguio si Roxie para ipaalam kay Jake na ipagbibili na niya ang bahay, galit niyang pinaalis ang kanyang kuya. Ngunit ibinunyag ni Roxie na alam niya ang lahat nang pinaggagawa ni Jake sa Baguio, maging ang iniimbestigahan nitong krimen. Galit na galit si Jake kay Jonie kahit na humihingi na ito ng tawad.

Sa pag-iimbestiga ni Jake sa krimen, malalaman niyang may kaugnayan ang biktima sa isang hukom (Nonie Buencamino) at kay Ms. Patti (Cherie Gil), mga maimpluwensiyang kaibigan ng pamilya Herrera. Ang hukom ay naging tagatangkilik ng escort services na pinatatakbo ni Ms. Patti, minsang naging kalaguyo ng dating Pangulo. Malalaman din niyang may koneksyon sa amang si Jacobo ang pagkamatay ng kanyang ina. Dala-dala ang baril na nabili niya sa isang pulis, sumugod siya pa-Maynila at kinumpronta ang ama. Naroon si Enchong at nag-aabang sa mga susunod na pangyayari. Nang itutok ni Jake ang baril sa ama, akmang bubunot din ng baril si Enchong. Ngunit binaril siya ni Jake. Mula rito’y hindi na siya makikipagkita sa kanyang pamilya.

Kasaysayan  

Sinasabi ng mga peryodista na ang pamamahayag ay pagmamadali sa pagsulat ng kasaysayan, lalo na’t isinasagawa ito sa araw-araw at may hinahabol na deadline. Ngunit ngayon, di lang iilang mga nasa poder ng kapangyarihan ang nagbansag sa tradisyonal na media bilang tagapagpalaganap ng “fake news” o ng mga ulat na layunin lamang siraan ang administrasyon o sinumang nasa gobyerno ngayon. At naging matindi pa ang labanang ito dahil sa pagsulpot ng mga kung ano-anong websites, blogs, at social media na panay “feel good” o magagandang balita lamang ang inuulat upang kontrahin ang tradisyonal na media.

Sa ganitong konteksto maikakawing ang paglikha sa Citizen Jake. Tahasang kinokontra ng pelikulang ito ang mga lumalaganap sa social media ukol sa mga mito ng pamilya Marcos nang sila pa ang nasa Malacañang. Ang palitang piso kada isang dolyar kaya maunlad ang buhay noong pangulo pa si Marcos. Ang yaman ng pamilya Marcos na kayang bayaran ang utang ng Pilipinas. Ang sandamakmak na medalya ni Marcos dahil sa kabayanihan niya noong kolonyalismong Hapon. At ang naunsyaming ala-Singapore ng Pilipinas ngayon kung hindi lang nawala sa poder ang mga Marcos. Ngunit pinatunayan ng mismong aide-de-camp ni Marcos na si Primitivo Mijares na peke ang marami sa mga medalya ng dating Pangulo. Na mahilig sa sapatos si Imelda kaya umabot ng libo-libong pares ang kanyang pinagbibili sa labas ng bansa. Ito at ang iba pang insider information ay nilathala ni Mijares sa kanyang aklat na The Conjugal Dictatorship of Ferdinand and Imelda Marcos (1976). Pagkalathala ng aklat, hindi na nakita pang muli si Mijares. Ang isang bahagi ng impormasyon sa aklat ay ginamit sa pelikula upang buhayin ang karakter ni Ms Patti sa Citizen Jake. At si Ms Patti ang bumibigkas ng matatamis na salita sa mga babaeng gipit sa salapi upang mag-escort service.

Ipinakikita rin sa pelikula ang kahalagahan sa edukasyon, partikular sa laging pag-alala sa kasaysayan. Isa sa makukulay na karakter sa Citizen Jake si Lucas (Lou Veloso), kapwa-guro ni Jake sa Baguio. Naging aktibista si Lucas noong dekada 1970, nahuli, at nakaranas ng tortyur noong panahon ng Batas Militar. Maswerteng nabuhay at nagturo sa pamantasan. Sa isang eksenang nag-uusap sila ni Jake ukol sa eleksyon, binigkas ni Lucas na “Eleksyon na naman! Yes! New set of a**holes! Yeah!”      

Tahasang binabangga ng Citizen Jake ang umiiral na paniniwalang maging apolitikal na lamang ang isang mamamayan at gumawa nang mabuti para sa sarili at sa pamilya. Isa itong dilemma kay Jake dahil alam niyang may mantsa ang pangalang Herrera ngunit kagalang-galang pa rin sa mata ng marami, lalo na ang mga nasa itaas. Kaya kailangang tumbalikin ni Jake ang sarili at maging mamamahayag, sumulat ng maaanghang na artikulo kahit masaktan ang kanyang pamilya.

Politikal

Ang Citizen Jake na marahil ang pinakapolitikal na pelikula ni De Leon mula pa sa Batch ’81 (1982) at Sister Stella L. (1984). At ang dalawang pelikulang nabanggit ay nilikha ni De Leon sa kasagsagan ng diktaduryang Marcos. Sa administrasyon ngayon na lantarang maka-Marcos, mapapansing kung ano ang naging mga istratehiya at taktika ng dating diktadurya ay siyang naging pamamaraan din ngayon ni Duterte.

Isa sa mga ito ay ang paggamit sa isyu ng iligal na droga upang maipatupad ang isang de facto police state. At mapakulong at mapatay ang sinuman dahil dito. Umaabot na ngayon sa mahigit 6,000 ang mga napatay dahil sa Oplan Tokhang nang wala man lang patunay kung sangkot nga ba sa iligal na droga ang marami sa mga ito.

Binansagan din ang media bilang mga nanggugulo sa mga polisya ng administrasyong Duterte. Kaya ginipit sa iba’t ibang paraan ang pahayagang Inquirer at news website na Rappler huwag lang silang makapaghatid ng mga ulat. Lumaganap naman ang “fake news” ngayon sa social media, na dinadala ng mga lehitimong opisina ng pamahalaan.

Pinakamasahol sa mga ito ay ang pagpapalibing sa dating diktador sa Libingan ng mga Bayani. Pinatunayan na ng mga korte sa US na nandambong ng bilyon-bilyong piso ang pamilya Marcos at naging polisiya noong Martial Law ang pagdakip at pagtortyur sa mga kritiko nito.

Ilan lamang ang mga ito sa tinalakay ng Citizen Jake. Gamit ang voiceovers at montage, isinalaysay ni Jake ang naging madugo at marahas na kasaysayan ng Pilipinas sa loob ng mahigit 50 taon. Na kung tutuusin ay nauulit lamang sa ibang lugar at ibang pangalan. Nasa harap na natin ngunit hindi natin makita.

Dahil nasa tungki pala ng ating ilong ang kaaway. #



*Ang mga larawan ay mula sa Facebook account ng Citizen Jake.

Magngangalit ang pagbagsak ng ulan, Kas

Magngangalit ang pagbagsak ng ulan, Kas
ni Louise Vincent B. Amante

Magngangalit ang pagbagsak ng ulan, Kas.
Ngayo'y ikaapat na Lunes ng buwang Hulyo.
Nakaraang buwan pa nang magsimula
Tayong lahat na maglakad mula porbinsyang
Nakapaligid sa sentrong Maynila.
Nakitulog tayo sa piling ng mga kalsada't
Landas na maalikabok. Silong nati'y
Tagpi-tagping telang naghuhumiyaw
Sa ating mga hinaing na hiling
Pa ng ating mga lolo't lola,
maging sa tuhod at talampakan;
Naipasa sa ating mga ama at ina
At tayo ngayon ang nagsasatinig.
Pudpod na ang aking Check Taylor's
Ngunit halos patay na ang iyong mga kuko
Sa paa sa pag-akyat ng mga puno ng niyog
At paninimbang sa mga pilapil.

Magngangalit ang pagbagsak ng ulan, Kas.
Ngayo'y ikaapat na Lunes ng buwang Hulyo.
Nakapagluto na sina Aling Mercy at Tata Greg,
Salamat sa mga nag-aabot na estudyante
Ng kolehiyo. Salamat din kay Ka Tonyo
At Ka Myrna, mga lider na nagpalakas
Ng ating loob na tayong mga nasa kanayunan
Ang dapat na makapangyari. Salamat
Kay Prop. Neil na nagbahagi na higit pa
Sa apat na sulok ng silid-aralan
Ang matututuhan mula sa aming piling.
Bawat ginigiling ng ating mga bituka
Ay may nagpawis sa tirik na araw.

Magngangalit ang pagbagsak ng ulan, Kas.
Ngayo'y ikaapat na Lunes ng buwang Hulyo.
Mula sa kampuhan, nagmamartsa tayo patungo
Roon sa bulwagan ng mga nakabarong at ternong
Makukulay, magagara. Nagniningning sa brilyante't
Esmeralda. Suot nati'y halos maging basahan na
Sa sahig, isasampay na lang sa bakod. Haharangan
Pa tayo ng mga de bota't de yantok at de kalasag.
Mga tagapamayapa? Di ba't siglo nang hindi natin
Naaamoy ang samyo ng kapayapaan?
Ngunit naisasaulo ng ating ilong ang sanghaya
Ng nasusunog na mga halimaw na papel.

Magngangalit ang pagbagsak ng ulan, Kas.
Ngayo'y ikaapat na Lunes ng buwang Hulyo.
Alam na natin ang sasabihin ng tatayo sa harap
Ng grandiyosong bulwagan. Batid na rin niya
Ang kanyang pagtataksil sa ating lahat:
Na naririto't nasa labas ng bulwagan ng mamamayan.


23 Hulyo 2017
Angono, Rizal

Piece

You're not created by a genius,
but most of the geniuses genuinely
crafted your harmony, your melody.
Each note rightly placed on the staves.
Every chord rings, poco a poco,
the players played
your music passionato.

Since your aural journey,
there were audiences pleased
and there were not.
Your crescendos and decrescendos
cause them to shake their heads.
Some of your allegros and fortes
cause them to walk away.
They preferred music of the old times --
those that lulled them to some faraway
kingdoms in their sleep.

But you knew that your notes
were meant to give them
something to think of.
Your melody
is made of the sounds of gongs,
spears thudding the earth,
the thumping of feet.
Sopranos, altos,
baritones,
tenors, and basses
travel and echo far and wide
to every corner of this world.

Those ears who are eager
for something new, for change
heard you.
They sing your song.
They play you.
And they are many.


26 December 2016
 
 

On Heroism Today

Before Jose Rizal was executed by firing squad in 1896, he was already regarded as a hero by his fellow countrymen. And all the more when he was martyred on that fateful day, 30 December. But he did not want this for himself. His request to his family was for a simple grave with an epitaph marking his name, date of birth, and date of death. No anniversaries.

Years after his death, his bones were interred from the Paco Cemetery to the monument erected in his honor at the Luneta. And we commemorate every December 30 his martyrdom.

Question: Did his family seek the State's recognition to bestow a hero's burial for Jose Rizal?

Recently, the Marcos family won a Supreme Court (SC) decision favoring their dead patriarch to be buried - finally - at the Libingan Ng Mga Bayani (LNMB). Due to the information that he was a World War 2 veteran, Former President Ferdinand E. Marcos has basis to be buried there. After 20 years in Malacañang, he was ousted by a popular uprising dubbed Edsa 1 in 1986. Before he died in Hawaii as an exile, it was reported that he wanted to be buried next to his mother in Batac, Ilocos Norte. Then President Fidel Ramos allowed the return of the late president's remains provided that Marcos be buried there. The Marcos family returned to the country but sought the State that their patriarch be buried at the LMNB. And they requested for it since then.

Countless court cases and motions were filed prohibiting the move because of the horrors brought about by Marcos's proclamation of Martial Law in 1972 and even after its official lifting in 1981. The SC justices then affirmed history's judgment that Marcos was ousted and served as dictator thereby denying State burial.

Upon the assumption of Rodrigo Duterte as president, a State burial for Marcos began to ring again since the term of former President Joseph Estrada. Another round of cases and motions were submitted to the SC again. But with the present SC, a 90 degree turn occurred. The dictator Marcos will now be buried with State honors. And his family, of course, rejoiced. They are now saying that the country can move on.

The Marcos family sought the State's recognition to regard their patriarch as a hero. But did they seek the Filipino people's affirmation?

Now, let Rizal's bones be removed from his monument in Luneta. He was regarded as "a traitor to Mother Spain," right? Therefore, it is not correct to call him a hero.

But a tyrant Marcos can now be called as such. Thanks to the State.

Thanks, but no thanks.

Why is February the month of "kulang-kulang"?

As the last day of the month is nearing its end, I am just wondering again why February only has 28 days.

Good thing during this time is the Internet. With just a click away, we can know the answer to any questions we dare ask ourselves. :-) I googled the word "February" and found many sites offering information about my query.

But years before, when voluminous encyclopedia still rule any modest household, I go to my friends' houses and ask permission to browse over their big books of knowledge. Without a set of encyclopedia in our house, it seems that the family that I belong to ain't that rich. :-(

I remember that my first serious reading of an encyclopedia volume is about the month of February. I was born on February 10. This year, I turned 31. :-) And there is this belief from the folks around town that whoever is born on February is called "kulang-kulang" (always lacking in something).  S/He may lack in height, beauty, know-how, or whatsoever.

But the encyclopedia says that two Roman emperors stole the two days of the said month and added these to their respective months. Julius Caesar added a day to his month, July; and Augustus Caesar did the same for his August. Why did they do that? Well, they were gods. Then.

As I got older and smarter (yeah!), I realized that people born on February are the usual suspects for fame and greatness (Wow!). Bob Marley and George Harrison are the artists that I share with the so-called Love Month. Here in the Philippines, it is also called the National Arts Month. And artists are always experimenting. They are not contented with the way things are. These people pushed their limits. And we now see how they've gone that far.

With regards to my personality, it's just that I am not that comfortable with routine. Change is what I want, from the personal/political to the political/personal.

If I am "kulang-kulang", who else will I be?