mulang "Tula para sa Lupa" ni Mahmoud Darwish

 

Ang makatang Palestino na si Mahmoud Darwish (1941-2008). Larawan mula sa https://www.dailysabah.com/arts/portrait/mahmoud-darwish-poet-of-palestinian-resistance

mulang Tula para sa Lupa
Mahmoud Darwish
 
Ako ang saksi sa masaker
Ako ang biktima ng mapa
Ako ang anak ng malinaw na talumpati
Nakita kong lumipad ang mga bato
Nakita kong naging sandata ang mga patak ng hamog
Nang marahas nilang ikandado ang pinto ng aking puso
Nang itindig nila ang mga barikada
Nang ipatupad nila ang kárpiyó sa aking loob
Naging eskinita ang aking puso
Naging dampa ang aking mga tadyang
Ngunit namumúko ang mga karnesyon
Ang mga karnesyon ay namumúko
 
 
 
 
28 Abril 2024
Salin sa Filipino ni Louise Vincent B. Amante
batay sa saling Ingles nina Sarah Maguire kasama si Sabry Hafez mulang Arabe

Kalatas kay Edita

“With Malacanang’s tough branding of human rights violations as leftist propaganda, are the authorities now saying that I will never see my son again?”

-          Edita Burgos, ina ni Jonas Burgos na ngayo’y desaparecido

Edita,

Sa mga tulad mong lahat ng gabi’y hindi oras

ng pagtulog muli lang masilayan ang pagpasok

ng nawalay na anak o asawa sa pinto ng inyong bahay

ako’y nakikisimpatiya.

Pitong tag-araw na ngayon,

                        alam kong hindi ka nagkukulang

                        sa pagbibilang,

nang dukutin ng mga anino

ang iyong anak na si Jonas*.

Hanggang ngayo’y di pa siya niluluwa

ng doblekarang balyena

o kaya’y ilitaw ng mga maligno.

Tulad mo,

mabigat ang aking mga hakbang

noon na tinutunton kung saan maaaring

naroroon ang aking kabiyak.

Hangad niya lamang noo’y

mabuo ang mga basag na tiwala,

tipunin ang mga pira-pirasong paninindigan

upang lahat ng naghihimagsik

ay sama-sama muling tuntunín ang daan

tungong kalayaan.

Ngunit ibinintang sa kanya

ang pagiging upahan ng mga Frayle

para isubo sa hurno ng Himagsikan

            itong ating Inangbayan.

At inutos daw niyang kitlin ang buhay ni Heneral Miong

at nais niyang maging Hari ng Bayang Katagalugan…

A, lugod ng aking buhay!

Ngiti ng aking lungkot!

Lagi ko siyang panaginip, Edita:

Ang paglipat-lipat namin ng matutuluyan,

Ang pagtatago namin sa mga gubat,

Ang pag-aaruga ko sa kanya sa kulungan,

Ang salitaan naming walang humpay

            na lahat ng ito’y pagsubok lamang.

Kaytamis ng kanyang bilin, “Magtiis ka, sinta.”

Nang pawalan ako ng mga dumakip sa amin sa Limbon,

nakasalubong ko ang mga kumuha

sa kanya at sa kapatid niyang si Procopio.

Iniwan daw silang dalawa sa Bundok Tala.

Ngunit bakit dala ninyo ang kanilang mga damit?

Ibinilin daw na ipagkaloob sa akin ang mga baro,

ang gamot, at ang kumot.

Ay! Edita, ang aking pinakamamahal na Lakan!

Dagli ako’t humahangos papunta sa kanya.

Tumatangis ako’t halos itaob ang Bundok Tala

at maging ang kalapit na Bundok Buntis,

makita lamang ang kanyang bangkay.

Hindi ko alintana

ang mahigit isang buwang

pagparoo’t parito

at halos walang makain

sa buong maghapon at magdamag

muli lamang siyang mayakap.

Edita, takot silang mga kaaway ng Supremo

na maglaho ang kinang

ng kanilang baston at mga karwahe.

Kaysakit isipin na makalipas

ang ilanpung taon mula noon,

mas kumikinang na ang kanilang mga mata

sa kalansing ng mga barya’t

salamangka ng mga lagda.

 

Kaya hindi ko masisisi na ang iyong si Jonas

ay tinuring na mapanganib

dahil sinasaling niya ang sugat

na malaon nang nagnanaknak

sa puso’t isip ng mga kapuspalad.

Edita, nawa’y magtagpo kayong muli

ni Jonas,

sa lalong madali.

Muli mo siyang mayakap at mahagkan.

At sa sandaling iyon,

maturol nawa ng susunod na salinlahi

na walang lihim

            na di mabubunyag

kailanman

sa alaala ng ating kasaysayan.

Sumasaiyo,

Lakambini

*Abril 28, 2007 nang dukutin si Jonas Burgos sa Ever Gotesco-Commonwealth ng pinaghihinalaang mga militar. Sumisigaw si Jonas na “Aktibista lamang ako!” habang pilit na isinasakay siya sa isang maroon na Toyota Revo. Mula noon, hindi pa nakikita si Jonas ng kanyang inang si Edita Burgos.

Ang Alagad (multiply post, Aug 12, '11 7:40 AM)

 Siya ay hamak na alagad ng Sining.
            Pinsel,

            pait,

            panulat,

            tinig,

            kilos,

            espasyo,

            at mga ideya

ang tangi niyang mga sandata.

Hangad niyang makakita ang mga binulag,

makarinig ang mga biningi,

makasalita ang mga binusalan,

at makadama ang mga pusong minanhid

ng pagkakataon.

Subalit hindi siya magiging Diyos.

Nais niyang makalakad sa dagat.

               Ngunit dinuraan ang kanyang dalumat.

Nais niyang makalipad.

               Ngunit binali ang kanyang haraya.

Nais niyang lumaya.

               Ngunit pinako sa krus ang kanyang hulagway.

Kinahahabagan namin silang

lumilibak sa kanya.

Ngunit hindi siya titigil

sa paglikha.

Kahit na bantaan siyang

susunugin ang kanyang kaluluwa

sa kanilang

guniguning

impiyerno.

08/06/2011
Nalathala ang unang bersyon ng tula sa:
Rizal News Online, Volume I, Issue 17, August 8-14, 2011

Ang larawan sa itaas ay mula sa:https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiPepTRg5rGoRwjpLZNc73rdAK2DoDUlUgnbVVgPSu6wtmFi2pat7xy_XVOQsKhlT3aHY7yzLWdMLitHvYcMOSfxDqkr3Y9xAijrZcf9A8tFJwIBe2pfUphabTl3WQCFyMkVUpkb6JTvPCS/s1600/relics.jpg

Tags: literature, politics, tula, expression, kalayaan, censorhip, sining, panitikan, poetry, freedom

 

http://lvbamante.multiply.com/journal/item/78/Ang-Alagad

Eleksyon, moral ascendancy, krisis, at protesta: Ang pagbangko ng pag-asa’t pagbabago sa rehimeng US-Aquino (multiply post, May 27, '10 6:02 PM)

Isa ako sa mga nahirati ng pangakong pagbabago na dala ng eleksyon nitong Mayo. Dahil automated, maikli ang panahong inilagi ko sa voting precint. At tulad ng mga nakaraang botohang aking kinasangkutan, kasabay ng kauna-unahang automated elections na ito ang pag-asa ko sa isang mariwasang Pilipinas.

Bagaman naniniwala akong hindi sapat ang eleksyon upang ma-wipe out ang mga demonyo sa pamahalaan, may kumpiyansa akong hindi mangyayari ang cyber dagdag-bawas. Sa palagay ko’y mahirap ma-hack ang network system ng Comelec at Smartmatic-TIM.

Pero sa mga nakaraang araw, at habang dumarami ang mga ulat sa cyberdayaan, bilihan ng boto, at hocus-PCOS, kating-kati na akong isulat ang blog entry na ito. Lalo na nang pagbukas ko ng TV isang araw matapos ang Mayo 10. Leading si Noynoy Aquino sa pagka-Pangulo! Inaykupu!

Pagbabago. Iyan ang slogan ni Noynoy. Kahit sina Erap, Villar, Gibo, at iba pang kandidatong pagkapangulo, gayondin ang sinasambit. Subalit ang isang tulad ni Noynoy na walang in-author na batas sa Senado at maski sa Kamara ay napaniwala ang maraming Pilipino na siya ang karapat-dapat na maging Pangulo kasunod nang walang kakwenta-kwentang administrasyong Arroyo.

Kung si Gloria Arroyo ang pinaka-corrupt na Pangulo mula pa kay Marcos, si Noynoy ang kabaligtaran nito. Walang bahid, walang dumi. Na sa kanyang administrasyon, isang malinis na pamahalaan ang mamamayani. Walang mangyayaring korupsyon. Sabi nga niya sa isang campaign ad, “Hindi ako magnanakaw.” Ito ba’y noun o future tense? Kung noun, mahirap paniwalaan. Wala raw siyang nakukuhang pork barrel. O baka naman wala kasi siyang naiisip na proyekto maging sa mga taga-Tarlac. Kaya wala siyang nakukuhang pork barrel. Kung ganito man si Noynoy, non-performing lawmaker siya.

Kung future tense naman, mahirap pa ring paniwalaan. Kasi mula pa 1957, ang mga kamag-anak niyang Cojuangco ang nakasimsim ng biyaya ng lupa ng Hacienda Luisita (HL). At nang magwelga ang mga magsasaka noong Nobyembre 2004, humingi ang mga Cojuangco ng tulong sa militar at pinaulanan ng mga bala ang mga nagwewelga. Hinihingi lang naman ng mga ito na dagdagan ng P150 ang kanilang sahod para lumaki naman ang P9.50 nilang net pay. Ayaw ng mga Cojuangco dahil nalulugi na raw ang HL. Kung nalulugi, ipagbili na sa mga magsasaka. Maski si Noynoy, iginiit na maliit na porsyento lang ang hawak ng pamilya Aquino sa asyenda. At bibitawan daw nila ito sa oras na maging Pangulo siya. Kung pagbabago ang kanyang islogan, pwedeng paniwalaan.

Pero may ulat na lumabas noon matapos ang masaker sa HL na iminungkahi ni Noynoy na itaas ng P5 ang sahod ng mga magsasaka. Napakalayo sa hinihingi ng mga magsasaka. At kung babalikan ang pangako ng mga Cojuangco at Aquino noong 1957 sa pamahalaan, sampung taon lang nilang aariin ang HL. Dahil pera mula sa GSIS (read: pera ng taumbayan) ang ipinambili ni Don Pepe Cojuangco Sr. ng HL mula sa dating mga may-ari nitong Español at Amerikano. Napakahirap para sa isang pamilyang asendero na basta ibigay na lang ang di-maliparang uwak na lupa sa mga “mangmang” na magsasaka.

Kung moral ascendancy ang pag-uusapan, bitbit lagi ni Noynoy ang pangalan ng kanyang mga magulang. Kung baga, supling siya ng mga itinuturing na bayani. Si Ninoy, pinatay noong 1983 sa tarmac. Nag-apoy ang galit ng tao laban kay Marcos. Kaya sa isang snap election, ang ipinambato ay si Cory Aquino, ang kabiyak ni Ninoy. Nanalo si Cory. Siya ang epitomya ng pag-asa noong 1986. Pagkatapos ng kanyang anim na taong termino, sadsad ang ekonomiya ng bansa.

At sa muling pag-upo ng isa pang Aquino bilang Pangulo, pag-asa pa rin ang sadya ng mga tao. Pero kung babasahin ang mga nasa dyaryo ilang araw bago ang eleksyon, nais ng IMF na itaas sa 15% ang EVAT. (Senador na uli si Recto, ang awtor ng batas na nagpataas ng EVAT mula 10% tungong 12%.) Nakipagkita na si Noynoy sa embahador ng United States (US) sa Pilipinas na si Harry K. Thomas Jr. Pwedeng tingnan na simple lang itong pagbati sa nanalong kandidato. Pero dapat suriin na sa lahat ng naging Pangulo ng Pilipinas, US ang nagmamando sa mga polisiya’t pamamalakad ng ating pamahalaan. Sa madaling salita, ang Pilipinas ay isang neokolonya ng US, anuman ang sabihin ng mga taong tutol sa bansag na ito.

Maituturing na simplistikong pagtataya sa kahihinatnan ng bansa ang aking sinulat dito. Pero komplikado ang mga problemang magpapatuloy sa panunungkulan ni Noynoy. Lalo na’t malalaking kalokohan ang iiwan sa kanya ni Arroyo at pamilya nito. Na posible pang madagdagan sa pag-ayon niya sa mga dikta ng US.

Hindi malayong tumindi ang krisis na nararamdaman ngayon ng mga Pilipino sa loob ng administrasyong Aquino. At hindi rin malayong sasalubungin si Noynoy ng mga kilos-protesta ng mamamayang mawawalan ng gana sa mga salitang sinabi niya noong kampanya. Ito ay kung hindi magiging indipendyente si Noynoy at kung hindi niya isasantabi ang kapakanan ng bayan. 

 

Tags: myth, kalayaan, cory aquino, activism, edsa, politika, noynoy aquino, alaala, presidency

 

http://lvbamante.multiply.com/journal/item/51

Cory, Dilaw at Iba Pang Paglisan (multiply post, Aug 6, '09 11:48 AM)

ni Rolando B. Tolentino

PUBLISHED ON August 2, 2009 AT 1:47 PM
http://www.bulatlat.com/main/2009/08/02/cory-dilaw-at-iba-pang-paglisan/3/


Nabuhay akong nagkaroon ng politikal na kamulatan sa kasagsagan ng diktaduryang Marcos. At bahagi ng kamulatang ito, ang pag-challenge ni Cory Aquino sa diktadurya. Bago siya pumasok sa asasinasyon ng kanyang asawang si Ninoy, isinumpa raw ang henerasyon namin—“ang martial law babies”—na ang tangi naming pangulong makikilala ay si Marcos, at matapos, si Imelda.

Matingkad ang alaala ni Cory dahil tunay itong masigasig sa anti-diktaduryang pakikibaka. Ilang beses ko itong nakitang magsalita sa De La Salle, at mga rali sa Ayala. Halos abot-kamay lamang sa mga pagkakataong ito dahil tunay naman ang simpatya ng karamihan ay sa balong umako ng pakikipaglaban ng kanyang asawang politiko. Hindi pa siya politiko noong mga panahon ito, at maningning ang sinseridad niya sa adhikaing pagbabago.

At dilaw ang kanyang kulay, na pakutya ni Imelda ay nagpapaalaala raw sa kanya ng jaundice, o ang paninilaw ng balat at mata. Sa pananaw ng Marcoses, si Cory ay isang sakit na mawawala rin. Pero nagkamali sila dahil kumapit ang mga tao kay Cory bilang representatibong figura ng pagbabago sa pamunuan at sistema. Ito ang panahon na daan-daang libo ang mga tao kapag nagpatawag ng rali sa
Liwasang Bonifacio.

Umuulan ng yellow confetti (putol-putol na pahina ng Yellow Pages lang naman, na isa ring pagkadismaya sa kawalan ng kalidad ng serbisyo ng PLDT, ang may monopolyo sa linya ng telepono) sa Ayala Avenue. Pati ang rali ng YS (youth and students) ay dinudumog. May atraksyon na lumabas sa kalye, hindi nakakasapat ang kaalamang itinuturo sa eskwelahan, at ang tunay na pag-aaral ay nasa labas ng klasrum.

Ang mantra sa YS noon ay “do not let the classroom interfere with your education.” Masigla ang produksyon ng kontra-kulturang anti-diktadurya ng panahong ito. Ang kaibigang skolar si Joi Barrios ay gumawa ng kanyang masteral thesis ukol sa pagiging manggagawang pangkultura sa panahong ito. Dito kami unang nagkakilala, at marahil, kahit nasa ibang bansa kami ay patuloy pa rin ang pakakaibigan at paninindigan.

Hindi lang naman si Cory ang dahilan ng masigabong kilusang masa sa panahon ng diktadurya. Hindi naman pamalit-personalidad lang ang hinahanap ng mamamayan sa panahong ito. Na kahit ang biruan na kapag aso ang lumaban sa eleksyon kay Marcos, mananalo ang aso, ay hindi naman nangyari na natalo si Marcos. Sa snap elections ng 7 Pebrero1986, si Cory ang asong tumalo kay Marcos. Na kahit sa ofisyal na bilangan ay nanalo si Marcos, ang kapangyarihan ni Cory na nagpatawag ng civil disobedience at people power ang siyang nagpaluhod sa diktadura.

Nais kong alalahanin si Cory sa bookends—simula at pagtatapos—ng politikal na buhay nito. Impit at monotono ang boses pero milyon-milyon ang nakikinig sa kanya, kahit paulit-ulit ang kanyang kwento at walang kapaguran na sinasambit na “Tama na, sobra na, palitan na” ang Marcoses. Nang siya ay manungkulan, maraming kahinaan at kasalatan si Cory. Bumalik ang kumpiyansa ko sa kanya sa panahon ni Gloria Arroyo at ang kanyang di matatawarang bottomline—kailangang mag-resign si Arroyo, kailangan labanan ang panunumbalik ng tiraniya.

May tumawag sa akin na nagtratrabaho sa stasyon sa telebisyon, gusto raw akong interbyuhin ukol sa kulturang popular ni Cory. Tinanggihan ko dahil sa pananaw ko, hindi ba’t sila dapat ang nagsasaliksik nito? Na kalakhan ng karanasan ko sa panayam ay pagsagot sa mga general kundi man pointed na tanong, na kundi ginagamit ka lang bilang resource person ay gusto kang gamitin bilang taga-bigay ng soundbytes sa kanilang nabuo nang argumento.

Iba ang kulturang popular na dulot ng popularidad ni Cory. May Cory dolls na may marka ng personahe nito: nakadilaw na damit, nakasalaming malapad, naka-L ang daliri. May Australian television mini-series hinggil sa EDSA uprising, si Tessie Tomas ang gumanap na Imelda at si Laurice Guillen bilang Cory. Nang mag-Oscar awards ilang buwan matapos ang EDSA, binati ni Jane Fonda ang Pilipinas at nag-L sa harap ng bilyong manonood.

Parating pinagtatapat ang dalawang babae ng panahong ito, na tunay namang maa-outlive ang kanilang mga asawa. Labanan ng mga balo, at sila ang magpapahiwatig kung ano ba tayo bilang bansa. Sa figura ni Imelda, ang kultura ng amnesia na makakapanumbalik sa kapangyarihan kundi man sa limelight ang dating kalahating bahagi ng pinaka-corrupt na pamunuan sa mundo. Hindi ito masasakdal sa anumang krimen hinggil sa ill-gotten wealth, makakapag-party pa rin ito—bawas nga lang sa mga international celebrity well-wishers—na parang hindi ito naghihirap o nahihirapan.

Nananatili siyang “puta-puta” sa henerasyong nakatunghay sa diktadurya. Sa mga hindi, ang Marcoses ay si Imeldang ikonikong lumabas sa t-shirts na parang si Che Guevarra, o si Borgy Manotoc, ang bad-boy pero model na socialite (pwede pala itong identidad). Si Cory naman ay ang kultura ng pagpiling tignan lang siya sa isang dimesyon, bilang isang santa.

Na parang siya si Joan of Arc na hinango tayo sa diktadurya, at ibinalik ang demokrasya. O birhen na dinadambana dahil siya mismo ay isang relihiyosong Katoliko. Ang one-dimensional woman mode kay Cory ang nagpalabo ng mga detalyeng makapanghuhusga sa tunay niyang kontribusyon sa kasaysayan.

Hindi maaalaala si Cory sa kanyang mga kapalpakan sa mismong yugto ng kasaysayang ipinagkaloob sa kanya—hindi niya ito binago, pinaigting niya ang paghahari ng ibang faksyon ng namamayaning sistema, inihanda niya ang bansa sa “shock therapy” magja-jumpstart sa paglahok ng bansa sa imperialistang globalisasyon. Lalo na sa kanyang lamay at libing, pasiyam at 40th day, si Cory ay maalaala lamang sa kanyang one-dimensional na pagkatao.

Na isa pa ring uri ng pambansang amnesia—na ang mga santo at mandirigma nito, tulad din ni Manny Pacquiao, at mga sumikat sa ibang panig ng mundo, sina Lea Salonga, Arnel Pineda at Charice Pempengco, ay walang ginagawang masama. Tanging sa positibo lang sila piniling alalahanin sa kolektibong imahinasyon. Si Cory ang bayaning hindi pa napapanahong itumba. Kung si Marcos nga ay dinadakila na sa textbooks ng kasaysayan bilang modernizer ng bansa, paano pa ang negation ng katiwalian ng administrasyong Cory?

Hindi binabanggit ang paglipat ni Cory ng ekonomikong yaman na kinamkam ng Marcos sa dati nitong may-ari. Na kahit nga ang kontrobersyal na Meralco na inulat na naibenta naman daw bago pa man ideklara ni Marcos ang martial law ng 1972, ay muling nabalik sa mga Lopez. Dispalsipikado ang napasang agrarian reform law dahil sa napakalaking butas na nagpapahintulot ng land conversion (gawing subdivision, mall, golf course at special economic zone, at kung ganito, exempted na), at corporaticization (bigyan ng papel na shares ang magsasaka imbes na lupa).

Hindi binago ang ekonomikong sistema sa higit pang kabutihan nang nakararaming nasa abang lagay na nakibaka para sa kanyang tagumpay. Bagkus, maraming kalabisan sa pambansang kalagayan sa kanyang panunungkulan ang sinabing pamana kasi ng mahabang panahon ng diktadurya. Naalaala ko ang kalahating araw na brownouts araw-araw, kundi man gabi, dahil luma na ang turbines at nilusaw niya ang departamento ng enerhiya.

Naalaala kong ilang ulit na nagpahukay, nagpakabit ng tubo, muling nagpahukay at nagpakabit ng bagong tubo ang nanay ko dahil sa kasalatan ng supply ng tubig. Kulang ang supply kahit may pambayad dahil sa lawak ng saklaw ng kawalan ng tubig. Marami sa mga batas ng pribatisasyon na maaproba sa panahon ni Fidel Ramos ay nakonseptwalisa sa panahon ni Cory.

Ang pagbuwag sa monopolyo ng PLDT, at pagpasok ng iba pang telecom companies ay nasimulan sa administrasyon ni Cory. Pero hindi nito binitiwan ang na-sequester na mga kompanya ni Marcos at cronies nito, malaki ang tubo rito. Ito ang shock therapy (na galing sa Shock Doctrine: The Rise of Disaster Capitalism, 2007, ni Naomi Klein) na sa panahon ng matinding pambansang ligalig ay nailulusot ng gobyerno ang pinakamatinding bigwas ng neoliberalisasyon.

Maraming pagbanggit sa Pilipinas sa panahon nina Marcos at Cory ang bahagi ng shock therapy. Sa pinakamatinding yugto ng panunupil sa mamamayan ni Marcos, higit nitong naipatupad ang mga polisiya ng IMF-World Bank. Imbes na baguhin ni Cory ang kalakaran, kahit nagkaroon ito ng pagkakataon sa maagang yugto ng panunungkulan, malinaw na ipapatupad niya at palalawakin pa ang mga kasunduan ni Marcos. Patuloy ang pagbabayad ng utang sa Bataan Nuclear Power Plant, isinabatas ang pag-peg ng debt-servicing sa pambansang budget, mga bagong taxes at utang na pagkukuhan ng pondo ng administrasyon ni Cory.

Dagdag pa rito, pinalawak ni Cory ang suporta sa naghaharing faksyon ng militar, pinolitisa rin ito, gaya ng gawa ni Marcos, para sa pagtataguyod ng politikal na interes ng bagong naghaharing elite sa kanyang administrasyon. Ang pagbe-baby sa militar ay nagpapatuloy hanggang sa kasalukuyan, lalo na sa termino ni Arroyo. Marami ring kaso ng paglabag sa karapatang-pantao sa administrasyon ni Cory, bigwas ng pag-“unleash” ng “sword of war” nito laban sa pambansang demokratikong kilusang sumuporta sa kanya.
Namutiktik ang kanayunan sa mga grupong vigilante na drinadramatisa sa pelikulang Orapronobis (Lino Brocka, 1989), na bahagi pa rin na supilin ang pangunahing daluyan ng militanteng pakikibaka sa bansa.

Naging dilawan ang pambansang pamamalakad: dilawan na unyonismo, dilawan na peryodismo, dilawan na politika na ang pangunahing layunin ay pahinain ang kilusang masa at palaganapin ang neoliberalismo ng pambansang ekonomiya.

Ang sinasambit na kasalanan ni Cory sa kanyang panunungkulan ay ang pag-miss out sa kasaysayan, na pwede na sana niyang baguhin, pero hindi niya lubos na ginawa, kinabig muli sa pagpapanatili ng bangkaroteng sistema. Bahagi siya ng paglikha ng continuum ng disenyo ng paghahari ng Arroyo, ang matingkad na kaibahan nga lang, ang batayan ng paghahari ng huli sa lantarang tiraniya.

Sa kaso ni Cory, nag-comeback pa nga ang dispalsipikadong agrarian reform nito sa Hacienda Luisita massacre 2004. Sambit ng mga administrasyong politiko kay Arroyo, “history will be kind on her.” Hindi ito totoo, kahit makapag-comeback pa ito, tulad ng Marcoses, hindi lubos ang pagbabalik. May naiiwan na hindi kasing ningning ang magiging comeback. Ang kasaysayang mapagpasya ay ang kasaysayang nakapagpabuti sa lagay ng nakararaming mamamayan. Na hindi sila ginamit lang para sa pagmimintina ng politika ng naghaharing faksyon, kundi na may sinseridad na iangat sila sa pangkasaysayang kinasasadlakan.

Ito o ang dustpan ng kasaysayan. (Bulatlat.com)

Tags: elections, pag-ibig, kalayaan, memoriam, cory aquino, mito, freedom, charter change, politika, kasaysayan

When Your Tears Are Dry, My Motherland (multiply post, Sep 17, '08 12:27 PM)

mula sa PINOY WEEKLY


Kaalinsabay ng ika-105 kaarawan noong Setyembre 12 ni Ka Amado Hernandez, makabayan at maka-manggagawang manunulat at artista ng bayan, inilalabas ng PINOY WEEKLY ang tula ni Ka Amado na "Kung Tuyo na ang Luha Mo, Aking Bayan", at ang salin ni Jose Maria Sison sa wikang Ingles.

WHEN YOUR TEARS ARE DRY, MY MOTHERLAND
Pilipino original by Amado V. Hernandez, "Kung Tuyo na ang Luha Mo, Aking Bayan"
Free Verse Translation by Jose Maria Sison

Shed your tears, my motherland: let all your sorrow flow
Over the hapless fate of your hapless soil
The flag that is your symbol is shrouded by the alien flag
Even your inherited language is demeaned by another language;
Thus was the day when you were robbed of freedom
When Manila was seized on the twenty-third of August.

Shed your tears, while they gloatingly celebrate
On the graves of the downtrodden, the magnates are in revelry
You are like Huli, the enslaved debt peon
You are like Sisa, demented by suffering
Without strength to defend, without courage to fight
Wailing while being slaughtered, lamenting while being robbed.

Shed your tears over the heaps of misfortune
That inflict pain on you, that fatten the aliens
All your riches are wantonly squandered
All your freedoms quashed in one fell swoop
Behold your land, an alien army is guarding
Behold your seas, an alien ship is hovering.

Shed your tears if in your heart the purpose has waned
If the sun in your sky is always in twilight
If the waves of the sea have ceased to surge
If the volcanoes in your breast do not rage
If no one stands vigil on the eve of the uprising
Shed, oh shed your tears if your freedom lies in state.

The day will come when your tears run dry
The day will come when tears no longer flow from your swollen eyes
But fire, fire the color of blood
While your blood will be boiling steel
You shall shout with full courage in the flames of a thousand torches
And the old chains you shall break with bullets.

Orihinal na Filipino:

Kung Tuyo na ang Luha Mo, Aking Bayan ni Amado V. Hernandez
Lumuha ka, aking Bayan: buong lungkot mong iluha
ang kawawang kapalaran ng lupain mong kawawa:
ang bandilang sagisag mo'y lukob ng dayong bandila,
pati wikang minana mo'y busabos ng ibang wika;
ganito ring araw noon nang agawan ka ng laya,
labintatlo ng Agosto nang saklutin ang Maynila.

Lumuha ka, habang sila ay palalong nagdiriwang,
sa libingan ng maliit, ang malaki'y may libangan;
katulad mo ay si Huli, naaliping bayad-utan,
katulad mo ay si Sisa, binaliw ng kahirapan;
walang lakas na magtanggol, walang tapang na lumaban,
tumataghoy, kung paslangin; tumatangis, kung nakawan!

Iluha mo ang sambuntong kasawiang nagtalakop
na sa iyo'y pampahirap, sa banyaga'y pampalusog:
ang lahat mong kayamana'y kamal-kamal na naubos,
ang lahat mong kalayaa'y sabay-sabay na natapos;
masdan mo ang iyong lupa, dayong hukbo'y nakatanod,
masdan mo ang iyong dagat, dayong bapor, nasa laot!

Lumuha ka kung sa puso ay nagmaliw na ang layon,
kung ang araw sa langit mo ay lagi nang dapithapon,
kung ang alon sa dagat mo ay ayaw nang magdaluyong,
kung ang bulkan sa dibdib mo ay hindi man umuungol,
kung wala nang maglalamay sa gabi ng pagbabangon,
lumuha ka nang lumuha't ang laya mo'y nakaburol.

May araw ding ang luha mo'y masasaid, matutuyo,
may araw ding di na luha sa mata mong namumugto
ang dadaloy, kundi apoy, at apoy na kulay dugo,
samantalang and dugo mo ay aserong kumukulo;
sisigaw kang buong giting sa liyab ng libong sulo
at ang lumang tanikala'y lalagutin mo ng punglo!

Tags: tula, amado hernandez, jose ma. sison, kalayaan, kasaysayan, agosto 23

http://lvbamante.multiply.com/journal/item/14

Araw ng Kalayaan/Kasarinlan ng Pilipinas ang Hunyo 12? (Multiply post, Jun 13, '08 10:21 AM)

Matagal na itong pinagdiriwang subalit hindi na yata nakatatak sa isip at puso ng mga Pilipino ang Hunyo 12 bilang Araw ng Kalayaan/Kasarinlan.

Maliban sa holiday economics ni PGMA, nakaaapekto sa kamalayan ng mga Pilipino ang krisis panlipunan at pampolitika upang makaligtaan o dili kaya'y maiwaglit ang halaga ng araw na ito. Mararamdaman ito ng mga Pilipino kung maginhawa ang mabuhay sa bansa, lalo na kung maganda ang pamamalakad ng pamahalaan.

Subalit, nakokontento na lang yata tayo sa magagarbong pagdiriwang.

Pero bakit nga ba naging ganito ang pagtingin ngayon sa Araw ng Kalayaan? Nakababagot man ang pag-aaral ng kasaysayan dahil sa hindi maayos na pagtuturo nito sa mga paaralan subalit dito tayo makahuhugot ng mga aral at pananaw para sa kasalukuyan.

Ipinahayag noong Hunyo 12, 1898 ang sinasabing kalayaan/kasarinlan ng Pilipinas sa kamay ng mga kolonyalistang Espanyol. Nagdiwang ang mga mamamayan dahil nasipa natin ang mga mananakop. Subalit, ilang buwan lang ay nilagdaan ng Espanya at Estados Unidos (US) ang Tratado ng Paris. Dito'y nakasaad ang pagtanggap ng Espanya ng $20,000,000 mula sa Estados Unidos, at itong huli na ang bagong panginoon ng Pilipinas.

Dapat banggitin at ulit-uliting na sa deklarasyong pinirmahan nina Aguinaldo at mga lider ng Unang Republika ay may nakapirma ring isang Amerikanong opisyal. Nakasaad din dito na protectorate ang Pilipinas ng US. Malinaw na may basbas ng US ang sinasabing kalayaan ng Pilipinas. Litaw ding ang Pilipinas ay isa pa ring pangalang kolanyal ng bansa.

Kung nagwagi ang Rebolusyong inilunsad ng Katipunan, itataguyod nilang palitan ang pangalan ng bayan. Magiging Haring Bayang Katagalugan ang pangalan ng Pilipinas. Buburahin ng bagong pangalang ito ang pagkaalipin sa kultura, politika, at kamalayan ng mga Pilipino. Subalit hindi iyon nangyari dahil sa pagbitay kay Andres Bonifacio.

Taong 1998, ipinagdiwang ng administrasyong Ramos ang Sentenyal ng Kalayaan. Napakagarbo ng mga pagdiriwang. May mga centennial item na naglabasan sa merkado para maipakita na ang lahat ay masaya sa panahong iyon. Subalit, hindi naman libre ang mga item na iyon. At kung wala kang centennial watch o sticker, hindi ka "in." Naging maanomalya pa ang Centennial Expo sa Pampanga na ipinatayo ng administrasyong Ramos. Milyon-milyong piso ang naging patong para sa nasabing proyekto. May imbestigasyon ang Senado, pero hindi naipakulong ang mga nagtaguyod ng Expo at maski si dating Pangulong Ramos.

Binubura din ng Sentenyal na ito ang nangyaring Filipino-American War noong 1899-1901. Kahit na milyon-milyong Pilipinong armado o sibilyan ang namatay nang mga panahong iyon, itinuturing pa rin natin ngayon ang US bilang alyado. Matatandaang isa si Pangulong Arroyo sa umayon sa Gyera Kontra Terorismo ng US, sa ilalim ni Pangulong George Bush. Pero kahit ngayo'y hindi pa matukoy ng UN kung ano ba talaga ang terorismo. Dito rin sa Pilipinas ay may ganoon ring dilema hinggil sa salitang terorismo, lalo pa't itinuturing na redundant law ang Anti-Terrorism Law ng administrasyong Arroyo.

Kaya itinuring na Filipino-American Friendship Day ang Hulyo 4. Ito rin ang araw ng kalayaan ng US. Sa kaso ng Pilipinas, ito rin ang araw noong 1946 na sinasabing "isinauli" sa atin ang kalayaan na tinamasa natin noong Hunyo 12, 1898. Makikita ang ganitong tagpo sa ibabang kanan ng P100 bill. Ang ganitong pagsauli ay naaayon lang naman sa atas ng Tyding-McDuffie Act matapos ang sampung taon ng Commonwealth.

Subalit makikita rin naman sa mga polisiyang ipinatupad sa bansa matapos ang 1946 na hindi iniwan ng US ang Pilipinas. Naipatupad ang parity rights sa panunungkulan ni Pangulong Roxas na nagbibigay ng pantay na karapatan sa mga Amerikano na mag-ari ng mga lupain at magtayo ng mga industriya sa bansa. Makikita ito bilang need nang panahong iyon dahil sa lugmok ang ekonomiya ng Pilipinas matapos ang WW2.

(itutuloy)

Tags: june 12, kalayaan, politika, pgma, kasaysayan, july 4, fil-am war

http://lvbamante.multiply.com/journal/item/2

(pagpapatuloy. nakita ko ang ilang notes ko sa aking USB kaya inayos ko't idinudugtong sa sanaysay na ito.)

Ngunit hindi naman tuluyang napaunlad ng parity rights ang ekonomiya ng ating bansa. Naging dependent lamang tayo sa kanilang mga pabrika't industriya para sa pagpaparami ng mga trabaho dito. May mga larawang lumalaganap sa Yahoo groups tungkol sa napakagandang lumang Metro Manila noong 1950s hanggang 1960s. Malilinis na kalsada, maaayos na arkitektura, disiplinadong mga tao. Nagtatanong ang ilang kasapi ng groups: Ano'ng nangyari sa bansa natin?

Hindi simple ang sagot. Sa loob ng mahabang panahon matapos ang WW2, may naging "pag-unlad" na nakita't tinamasa ang mga tao. Subalit, humuhulas ang make-up, hindi ito tumatagal. Nagpatuloy sa pakikipaglaban ang mga dating gerilya na naging Hukbong Mapagpalaya ng Bayan. Nakita nilang hindi totoo ang "kalayaan" na kaloob ng US. May kakulangan lamang sa kanilang pakikipaglaban: hindi nila natutukang mabuti ang pag-aaral sa ideolohiya at politika na may makauring paninindigan. Kaya, madali itong nalusaw sa pamamagitan ng matinding kampanyang antikomunismo ng pamahalaan at ng Central Intelligence Agency ng US.

At upang manatiling neokolonya ng US ang Pilipinas, binuhusan nila tayo ng mga produkto galing sa kanilang bansa. Kaya naging stateside ang ating panlasa at isipan.

Isama na natin ang ating dila, naging Ingles na rin. Naging prestihiyo ang nagsasalita ng Ingles lalo na't mataas ang tingin sa isang nagsasalita at sumusulat ng Ingles dito sa Pilipinas. Maging ang edukasyon natin ay ipinapakete na Ingles ang midyum ng instruksyon at mga teksbuk ay imported o reprint ng mga ginagamit sa US.

Naging sagad-sagaran na ang ating "pagsandal sa pader" nang payagan noong 1948 ang pagtatayo ng mga base militar ng US dito sa ating lupain -- nang libre. At ayon sa Military Bases Agreement (MBA), 100 taong mananatili ang mga baseng militar na ito, pangunahin ang dalawang malaking base noon: ang Clark Air Base sa Pampanga at ang Subic Naval Base sa Zambales. Nakasaad din sa MBA na walang hurisdiksyon ang gobyerno ng Pilipinas sa mga gawain ng tropang Amerikano habang siya ay nasa serbisyo.