mulang "Tula para sa Lupa" ni Mahmoud Darwish

 

Ang makatang Palestino na si Mahmoud Darwish (1941-2008). Larawan mula sa https://www.dailysabah.com/arts/portrait/mahmoud-darwish-poet-of-palestinian-resistance

mulang Tula para sa Lupa
Mahmoud Darwish
 
Ako ang saksi sa masaker
Ako ang biktima ng mapa
Ako ang anak ng malinaw na talumpati
Nakita kong lumipad ang mga bato
Nakita kong naging sandata ang mga patak ng hamog
Nang marahas nilang ikandado ang pinto ng aking puso
Nang itindig nila ang mga barikada
Nang ipatupad nila ang kárpiyó sa aking loob
Naging eskinita ang aking puso
Naging dampa ang aking mga tadyang
Ngunit namumúko ang mga karnesyon
Ang mga karnesyon ay namumúko
 
 
 
 
28 Abril 2024
Salin sa Filipino ni Louise Vincent B. Amante
batay sa saling Ingles nina Sarah Maguire kasama si Sabry Hafez mulang Arabe

Ang Alagad (multiply post, Aug 12, '11 7:40 AM)

 Siya ay hamak na alagad ng Sining.
            Pinsel,

            pait,

            panulat,

            tinig,

            kilos,

            espasyo,

            at mga ideya

ang tangi niyang mga sandata.

Hangad niyang makakita ang mga binulag,

makarinig ang mga biningi,

makasalita ang mga binusalan,

at makadama ang mga pusong minanhid

ng pagkakataon.

Subalit hindi siya magiging Diyos.

Nais niyang makalakad sa dagat.

               Ngunit dinuraan ang kanyang dalumat.

Nais niyang makalipad.

               Ngunit binali ang kanyang haraya.

Nais niyang lumaya.

               Ngunit pinako sa krus ang kanyang hulagway.

Kinahahabagan namin silang

lumilibak sa kanya.

Ngunit hindi siya titigil

sa paglikha.

Kahit na bantaan siyang

susunugin ang kanyang kaluluwa

sa kanilang

guniguning

impiyerno.

08/06/2011
Nalathala ang unang bersyon ng tula sa:
Rizal News Online, Volume I, Issue 17, August 8-14, 2011

Ang larawan sa itaas ay mula sa:https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiPepTRg5rGoRwjpLZNc73rdAK2DoDUlUgnbVVgPSu6wtmFi2pat7xy_XVOQsKhlT3aHY7yzLWdMLitHvYcMOSfxDqkr3Y9xAijrZcf9A8tFJwIBe2pfUphabTl3WQCFyMkVUpkb6JTvPCS/s1600/relics.jpg

Tags: literature, politics, tula, expression, kalayaan, censorhip, sining, panitikan, poetry, freedom

 

http://lvbamante.multiply.com/journal/item/78/Ang-Alagad

Proclamation 1959: Proclaiming a State of Martial Law and suspending the privilege of the writ of habeas corpus in the province of Maguindanao except for certain areas (multiply post, Dec 5, '09 6:42 PM)

Whereas, Proclamation No. 1946 was issued on 24 November 2009 declaring a state of emergency in the provinces of Maguindanao, Sultan Kudarat and the City of Cotabato for the purpose of preventing and suppressing lawless violence in the aforesaid areas.

Whereas, Sec. 18 Art. VII of the Constitution provides that “in case of invasion or rebellion, when public safety requires it, the President may, for a period not exceeding 60 days, suspend the privilege of the writ of habeas corpus or place the Philippines or any part thereof under martial law."

Whereas, Republic Act 6986 provides that “the crime of rebellion or insurrection is committed by rising publicly and taking arms against the government for the purpose of depriving the Chief Executive or the Legislature, wholly or partially, of any of their powers or
prerogatives."

Whereas, heavily armed groups in the province of Maguindanao have established positions to resist government troops thereby depriving the Executive of its powers and prerogatives to enforce the laws of the land to maintain public order and safety.

Whereas, the condition of peace and order in the province of Maguindanao has deteriorated to the extent that local judicial system and other government mechanisms in the province are not functioning; thus, endangering public safety.

Whereas, the implementing operational guidelines of the GRP-MILF agreement on the General Cessation of Hostilities dated 14 Nov. 1997 provides that the following is considered a prohibited hostile act: “establishment of checkpoints except those necessary for the GRP’s
enforcement and maintenance of peace and order and for the defense and security of the MILF in their identified areas as jointly determined by GRP and MILF."

Now, therefore I, Gloria Macapagal-Arroyo, President of the Republic of the Philippines, by virtue of the powers vested in me by the Constitution and by law, do hereby proclaim as follows:

Sec. 1: There is hereby declared a state of martial law in the
province of Maguindanao except for the identified areas of the Moro
Islamic Liberation Front as referred to in the implementing
operational guidelines of the GRP-MILF agreement on the General
Cessation of Hostilities.

Sec. 2: The privilege of the writ of habeas corpus shall likewise be
suspended in the aforesaid area for the duration of the state of
martial law.

Done in the City of Manila this 4th day of December in the Year of Our
Lord, Two Thousand and Nine.


(Originally Signed)

Gloria M. Arroyo

By the President:

(Originally Signed)
Eduardo Ermita
Executive Secretary

Tags: press freedom, military, activism, revolution, freedom, martial law, politika, political killings, death

 

http://lvbamante.multiply.com/journal/item/46

 

2 CommentsChronological   Reverse   Threaded

edit delete reply lvbamante wrote on Dec 5, '09, edited on Dec 5, '09 this i reposted for posterity and antiquity. i don't believe martial law will maintain peace and order in maguindanao. even if the power of the president in proclaiming martial law is stated in the constitution, we must be vigilant and steadfast against the curtailment of human and civil rights by another rabid dictatorship.

edit delete reply lvbamante wrote on Dec 7, '09, edited on Dec 7, '09 may mga nagtatanong, "ano'ng invasion ang tinutukoy ng konstitusyon para ibaba ang ML?" at kung nagkakaisa ang lahat ng pilipino hinggil sa kahulugan ng pagsalakay, ibig sabihin may banta ng pagsalakay sa maguindanao. ang sabi ng pamahalaan, ang ML ay para mahuli ang mga may kinalaman sa pagpatay sa mga mamamahayag, mga mangudadatu at mga tagasuporta nila? "Ano'ng invasion nga ba ito?"

 

A Factual Error on "Bayan Ko" (multiply post, Aug 6, '09 2:20 PM)

The Philippine Star's August 4 issue had its banner story with the title "Yellow Confetti, Laban signs back" in which a paragraph read: The crowd then sang “Bayan Ko,” which was first heard during the 1986 EDSA People Power uprising. (emphasis mine)

A factual error at its finest, indeed. The news writer and the news editor did not bother to verify if the song was really first sang during that time.

If I remember it right, the song "Bayan Ko" was written by Jose Corazon de Jesus (Huseng Batute) and put into music by Constancio de Guzman. And these two witnessed and fought the American occupation of the Philippines. Therefore, the song is a protest about the prevailing situation of the country then. And this was first sang by the late Honorata dela Rama, the 1989 National Artist for Film and Theater, in anti-imperialist rallies, balagtasans, and opera houses. She was considered the best voice you'll hear then.

Here is the lyrics:

Ang bayan kong Pilipinas
Lupain ng ginto't bulaklak
Pag-ibig ang sa kanyang palad
Nag-alay ng ganda't dilag.
At sa kanyang yumi at ganda
Dayuhan ay nahalina
Bayan ko, binihag ka
Nasadlak sa dusa.

Ibon mang may layang lumipad
Kulungin mo at umiiyak
Bayan pa kayang sakdal dilag
Ang di magnasang makaalpas!
Pilipinas kong minumutya
Pugad ng luha ko't dalita
Aking adhika,
Makita kang sakdal laya!

We all know that the song became an anthem of the anti-Marcos movement. And there's no problem with that. Because the song emphasizes that freedom is what we all aspire as a nation. During the 1970s, Freddie Aguilar recorded the song as pakikiisa to the people during that time. As an artist, he knows what the country needs then. In Edsa 1, the people had spoken and acted. And the dictator was toppled as a result. If Huseng Batute meant it right, bayan means "the people" as in his Bayan pa kayang sakdal dilag/ Ang di magnasang makaalpas. Meaning, it is the people who will act for their freedom. They are their own messiah.

Edsa 1 was the people's uprising. Edsa is the people. The people is Bayan Ko.

Tags: cory aquino, activism, revolution, edsa, freedom, huseng batute, kasaysayan, bayan ko, constancio de guzman

http://lvbamante.multiply.com/journal/item/36

8 CommentsChronological   Reverse   Threaded

delete reply istillbelieve wrote on Aug 6, '09 Kaya pala nagtagal sa Internet ang prinsipe... ;p

delete reply karlc wrote on Aug 7, '09 korek, diba tinuturo yan sa grade school? hmmm

edit delete reply lvbamante wrote on Aug 7, '09 karlc said korek, diba tinuturo yan sa grade school? hmmm hindi yata. ang nasa utak ko noong elementari ay EDSA theme ito. high school ko naman nalaman na luma na pala itong "Bayan Ko." sa kolehiyo ko nalaman na kinakanta na pala ito noon pa. ewan ko lang ngayon.

delete reply reuelmolinaaguila wrote on Aug 7, '09 Mainam na punto... pwede kang mag-respond on line sa dyaryong yan.... may mekanismo sila sa pag-correct ng datos.

edit delete reply lvbamante wrote on Aug 7, '09 nakapagpadala na po ako kanina lang. maraming salamat.

delete reply kenikenken99 wrote on Aug 7, '09 shet.. error nga. buti hindi sinabing orig yun ni ka freddie. hehehe

delete reply kenikenken99 wrote on Aug 7, '09 lvbamante said In Edsa 1, the people had spoken and acted. And the dictator was toppled as a result. If Huseng Batute meant it right, bayan means "the people" as in his Bayan pa kayang sakdal dilag/ Ang di magnasang makaalpas. Meaning, it is the people who will act for their freedom. They are their own messiah. Edsa 1 was the people's uprising. Edsa is the people. The people is Bayan Ko. yeah! :p

delete reply marchofthepigs wrote on Aug 8, '09 Hahahaha! ang bobo. XD

Cory, Dilaw at Iba Pang Paglisan (multiply post, Aug 6, '09 11:48 AM)

ni Rolando B. Tolentino

PUBLISHED ON August 2, 2009 AT 1:47 PM
http://www.bulatlat.com/main/2009/08/02/cory-dilaw-at-iba-pang-paglisan/3/


Nabuhay akong nagkaroon ng politikal na kamulatan sa kasagsagan ng diktaduryang Marcos. At bahagi ng kamulatang ito, ang pag-challenge ni Cory Aquino sa diktadurya. Bago siya pumasok sa asasinasyon ng kanyang asawang si Ninoy, isinumpa raw ang henerasyon namin—“ang martial law babies”—na ang tangi naming pangulong makikilala ay si Marcos, at matapos, si Imelda.

Matingkad ang alaala ni Cory dahil tunay itong masigasig sa anti-diktaduryang pakikibaka. Ilang beses ko itong nakitang magsalita sa De La Salle, at mga rali sa Ayala. Halos abot-kamay lamang sa mga pagkakataong ito dahil tunay naman ang simpatya ng karamihan ay sa balong umako ng pakikipaglaban ng kanyang asawang politiko. Hindi pa siya politiko noong mga panahon ito, at maningning ang sinseridad niya sa adhikaing pagbabago.

At dilaw ang kanyang kulay, na pakutya ni Imelda ay nagpapaalaala raw sa kanya ng jaundice, o ang paninilaw ng balat at mata. Sa pananaw ng Marcoses, si Cory ay isang sakit na mawawala rin. Pero nagkamali sila dahil kumapit ang mga tao kay Cory bilang representatibong figura ng pagbabago sa pamunuan at sistema. Ito ang panahon na daan-daang libo ang mga tao kapag nagpatawag ng rali sa
Liwasang Bonifacio.

Umuulan ng yellow confetti (putol-putol na pahina ng Yellow Pages lang naman, na isa ring pagkadismaya sa kawalan ng kalidad ng serbisyo ng PLDT, ang may monopolyo sa linya ng telepono) sa Ayala Avenue. Pati ang rali ng YS (youth and students) ay dinudumog. May atraksyon na lumabas sa kalye, hindi nakakasapat ang kaalamang itinuturo sa eskwelahan, at ang tunay na pag-aaral ay nasa labas ng klasrum.

Ang mantra sa YS noon ay “do not let the classroom interfere with your education.” Masigla ang produksyon ng kontra-kulturang anti-diktadurya ng panahong ito. Ang kaibigang skolar si Joi Barrios ay gumawa ng kanyang masteral thesis ukol sa pagiging manggagawang pangkultura sa panahong ito. Dito kami unang nagkakilala, at marahil, kahit nasa ibang bansa kami ay patuloy pa rin ang pakakaibigan at paninindigan.

Hindi lang naman si Cory ang dahilan ng masigabong kilusang masa sa panahon ng diktadurya. Hindi naman pamalit-personalidad lang ang hinahanap ng mamamayan sa panahong ito. Na kahit ang biruan na kapag aso ang lumaban sa eleksyon kay Marcos, mananalo ang aso, ay hindi naman nangyari na natalo si Marcos. Sa snap elections ng 7 Pebrero1986, si Cory ang asong tumalo kay Marcos. Na kahit sa ofisyal na bilangan ay nanalo si Marcos, ang kapangyarihan ni Cory na nagpatawag ng civil disobedience at people power ang siyang nagpaluhod sa diktadura.

Nais kong alalahanin si Cory sa bookends—simula at pagtatapos—ng politikal na buhay nito. Impit at monotono ang boses pero milyon-milyon ang nakikinig sa kanya, kahit paulit-ulit ang kanyang kwento at walang kapaguran na sinasambit na “Tama na, sobra na, palitan na” ang Marcoses. Nang siya ay manungkulan, maraming kahinaan at kasalatan si Cory. Bumalik ang kumpiyansa ko sa kanya sa panahon ni Gloria Arroyo at ang kanyang di matatawarang bottomline—kailangang mag-resign si Arroyo, kailangan labanan ang panunumbalik ng tiraniya.

May tumawag sa akin na nagtratrabaho sa stasyon sa telebisyon, gusto raw akong interbyuhin ukol sa kulturang popular ni Cory. Tinanggihan ko dahil sa pananaw ko, hindi ba’t sila dapat ang nagsasaliksik nito? Na kalakhan ng karanasan ko sa panayam ay pagsagot sa mga general kundi man pointed na tanong, na kundi ginagamit ka lang bilang resource person ay gusto kang gamitin bilang taga-bigay ng soundbytes sa kanilang nabuo nang argumento.

Iba ang kulturang popular na dulot ng popularidad ni Cory. May Cory dolls na may marka ng personahe nito: nakadilaw na damit, nakasalaming malapad, naka-L ang daliri. May Australian television mini-series hinggil sa EDSA uprising, si Tessie Tomas ang gumanap na Imelda at si Laurice Guillen bilang Cory. Nang mag-Oscar awards ilang buwan matapos ang EDSA, binati ni Jane Fonda ang Pilipinas at nag-L sa harap ng bilyong manonood.

Parating pinagtatapat ang dalawang babae ng panahong ito, na tunay namang maa-outlive ang kanilang mga asawa. Labanan ng mga balo, at sila ang magpapahiwatig kung ano ba tayo bilang bansa. Sa figura ni Imelda, ang kultura ng amnesia na makakapanumbalik sa kapangyarihan kundi man sa limelight ang dating kalahating bahagi ng pinaka-corrupt na pamunuan sa mundo. Hindi ito masasakdal sa anumang krimen hinggil sa ill-gotten wealth, makakapag-party pa rin ito—bawas nga lang sa mga international celebrity well-wishers—na parang hindi ito naghihirap o nahihirapan.

Nananatili siyang “puta-puta” sa henerasyong nakatunghay sa diktadurya. Sa mga hindi, ang Marcoses ay si Imeldang ikonikong lumabas sa t-shirts na parang si Che Guevarra, o si Borgy Manotoc, ang bad-boy pero model na socialite (pwede pala itong identidad). Si Cory naman ay ang kultura ng pagpiling tignan lang siya sa isang dimesyon, bilang isang santa.

Na parang siya si Joan of Arc na hinango tayo sa diktadurya, at ibinalik ang demokrasya. O birhen na dinadambana dahil siya mismo ay isang relihiyosong Katoliko. Ang one-dimensional woman mode kay Cory ang nagpalabo ng mga detalyeng makapanghuhusga sa tunay niyang kontribusyon sa kasaysayan.

Hindi maaalaala si Cory sa kanyang mga kapalpakan sa mismong yugto ng kasaysayang ipinagkaloob sa kanya—hindi niya ito binago, pinaigting niya ang paghahari ng ibang faksyon ng namamayaning sistema, inihanda niya ang bansa sa “shock therapy” magja-jumpstart sa paglahok ng bansa sa imperialistang globalisasyon. Lalo na sa kanyang lamay at libing, pasiyam at 40th day, si Cory ay maalaala lamang sa kanyang one-dimensional na pagkatao.

Na isa pa ring uri ng pambansang amnesia—na ang mga santo at mandirigma nito, tulad din ni Manny Pacquiao, at mga sumikat sa ibang panig ng mundo, sina Lea Salonga, Arnel Pineda at Charice Pempengco, ay walang ginagawang masama. Tanging sa positibo lang sila piniling alalahanin sa kolektibong imahinasyon. Si Cory ang bayaning hindi pa napapanahong itumba. Kung si Marcos nga ay dinadakila na sa textbooks ng kasaysayan bilang modernizer ng bansa, paano pa ang negation ng katiwalian ng administrasyong Cory?

Hindi binabanggit ang paglipat ni Cory ng ekonomikong yaman na kinamkam ng Marcos sa dati nitong may-ari. Na kahit nga ang kontrobersyal na Meralco na inulat na naibenta naman daw bago pa man ideklara ni Marcos ang martial law ng 1972, ay muling nabalik sa mga Lopez. Dispalsipikado ang napasang agrarian reform law dahil sa napakalaking butas na nagpapahintulot ng land conversion (gawing subdivision, mall, golf course at special economic zone, at kung ganito, exempted na), at corporaticization (bigyan ng papel na shares ang magsasaka imbes na lupa).

Hindi binago ang ekonomikong sistema sa higit pang kabutihan nang nakararaming nasa abang lagay na nakibaka para sa kanyang tagumpay. Bagkus, maraming kalabisan sa pambansang kalagayan sa kanyang panunungkulan ang sinabing pamana kasi ng mahabang panahon ng diktadurya. Naalaala ko ang kalahating araw na brownouts araw-araw, kundi man gabi, dahil luma na ang turbines at nilusaw niya ang departamento ng enerhiya.

Naalaala kong ilang ulit na nagpahukay, nagpakabit ng tubo, muling nagpahukay at nagpakabit ng bagong tubo ang nanay ko dahil sa kasalatan ng supply ng tubig. Kulang ang supply kahit may pambayad dahil sa lawak ng saklaw ng kawalan ng tubig. Marami sa mga batas ng pribatisasyon na maaproba sa panahon ni Fidel Ramos ay nakonseptwalisa sa panahon ni Cory.

Ang pagbuwag sa monopolyo ng PLDT, at pagpasok ng iba pang telecom companies ay nasimulan sa administrasyon ni Cory. Pero hindi nito binitiwan ang na-sequester na mga kompanya ni Marcos at cronies nito, malaki ang tubo rito. Ito ang shock therapy (na galing sa Shock Doctrine: The Rise of Disaster Capitalism, 2007, ni Naomi Klein) na sa panahon ng matinding pambansang ligalig ay nailulusot ng gobyerno ang pinakamatinding bigwas ng neoliberalisasyon.

Maraming pagbanggit sa Pilipinas sa panahon nina Marcos at Cory ang bahagi ng shock therapy. Sa pinakamatinding yugto ng panunupil sa mamamayan ni Marcos, higit nitong naipatupad ang mga polisiya ng IMF-World Bank. Imbes na baguhin ni Cory ang kalakaran, kahit nagkaroon ito ng pagkakataon sa maagang yugto ng panunungkulan, malinaw na ipapatupad niya at palalawakin pa ang mga kasunduan ni Marcos. Patuloy ang pagbabayad ng utang sa Bataan Nuclear Power Plant, isinabatas ang pag-peg ng debt-servicing sa pambansang budget, mga bagong taxes at utang na pagkukuhan ng pondo ng administrasyon ni Cory.

Dagdag pa rito, pinalawak ni Cory ang suporta sa naghaharing faksyon ng militar, pinolitisa rin ito, gaya ng gawa ni Marcos, para sa pagtataguyod ng politikal na interes ng bagong naghaharing elite sa kanyang administrasyon. Ang pagbe-baby sa militar ay nagpapatuloy hanggang sa kasalukuyan, lalo na sa termino ni Arroyo. Marami ring kaso ng paglabag sa karapatang-pantao sa administrasyon ni Cory, bigwas ng pag-“unleash” ng “sword of war” nito laban sa pambansang demokratikong kilusang sumuporta sa kanya.
Namutiktik ang kanayunan sa mga grupong vigilante na drinadramatisa sa pelikulang Orapronobis (Lino Brocka, 1989), na bahagi pa rin na supilin ang pangunahing daluyan ng militanteng pakikibaka sa bansa.

Naging dilawan ang pambansang pamamalakad: dilawan na unyonismo, dilawan na peryodismo, dilawan na politika na ang pangunahing layunin ay pahinain ang kilusang masa at palaganapin ang neoliberalismo ng pambansang ekonomiya.

Ang sinasambit na kasalanan ni Cory sa kanyang panunungkulan ay ang pag-miss out sa kasaysayan, na pwede na sana niyang baguhin, pero hindi niya lubos na ginawa, kinabig muli sa pagpapanatili ng bangkaroteng sistema. Bahagi siya ng paglikha ng continuum ng disenyo ng paghahari ng Arroyo, ang matingkad na kaibahan nga lang, ang batayan ng paghahari ng huli sa lantarang tiraniya.

Sa kaso ni Cory, nag-comeback pa nga ang dispalsipikadong agrarian reform nito sa Hacienda Luisita massacre 2004. Sambit ng mga administrasyong politiko kay Arroyo, “history will be kind on her.” Hindi ito totoo, kahit makapag-comeback pa ito, tulad ng Marcoses, hindi lubos ang pagbabalik. May naiiwan na hindi kasing ningning ang magiging comeback. Ang kasaysayang mapagpasya ay ang kasaysayang nakapagpabuti sa lagay ng nakararaming mamamayan. Na hindi sila ginamit lang para sa pagmimintina ng politika ng naghaharing faksyon, kundi na may sinseridad na iangat sila sa pangkasaysayang kinasasadlakan.

Ito o ang dustpan ng kasaysayan. (Bulatlat.com)

Tags: elections, pag-ibig, kalayaan, memoriam, cory aquino, mito, freedom, charter change, politika, kasaysayan

Pagmamanman ng isang Pekeng Tao (multiply post, Feb 27, '09 1:50 PM)

naramdaman ko ito kamakailan.

akala ko'y isang maituturing kong kaibigan. pero hindi.
dahil lamang sa isa kong komento, kumalat ang tsismis na masama ang aking sinabi.
masisisi ko ba ang aking emosyon at nailabas ko ito sa paraang gusto ko?

masama na rin yata ang magpahayag ng damdamin ngayon. lalo na't maidadagdag dito ang mga salitang hindi naman ako ang gagawa.

palagay ko tuloy, minanmanan ako kahit na wala na ako sa lugar na iyon. na ang kanilang mga galamay ay patuloy na sasakalin ako saanman ako magpunta.

naaalala ko tuloy ang isang kasabihan: ang naghanap sa wala, ulol ang gumagawa.

Tags: expression, censorhip, social networking, espionage, alaala, freedom

 

http://lvbamante.multiply.com/journal/item/26