Tatlong Tanaga

Wallet

Sa may sidewalk napulot
'Sang wallet na synthetic.
Tanging laman sa loob:
Pekeng Amer'can Express.

Bulsa

Malapit na sa Taytay.
Ibabayad na barya
Di mahukay ng kamay...
Butas pala ang bulsa! 

Sahod

Sahod na kakarampot
Tiisin kahit kapos.
Pasalamat sa pagod
Ng 'yong among kuripot.
 

Hulyo 18, 2015

(P)Utang(na)

(P)Utang(na)

182 bilang ng salita

Iniisa-isa niya ang mga gastusin sa bahay. Kuryente: P9,000. Tubig: P1,500. Renta: Nakikitira sa bahay ng mga biyenan, libre. Abot sa mga biyenan: P3,000. Diapers ng bunso... Matrikula ng panganay... Sariling pangyosi...

Nakukurta na ang utak niya sa pagkakalkula. Dumukot siya sa kanyang wallet ng bente pesos. “Manong, isa lang. Sa Kamias. Galing Morato.” Iniabot ng katabi ang pera sa drayber ng dyip.

Kaninanga bago mag-uwian, nagpasalamat siya sa may-ari ng karinderyang malapit sa kanyang pinapasukan. Kahit pamasahe lang ay pinahiram siya. Pangako niya, mababayaran niya ang mga utang pagdating ng katapusan sa susunod na linggo.

May sumakay na batang gusgusin, may dalang trapong napakarumi. Pinunasan niya isa-isa ang mga sapatos at maging ang paa ng mga nakatsinelas. Hindi niya pinansin ang ipinampunas ng bata, at ang bata mismo. Nakalahad ang palad nito, may bakas pa ng natuyong rugby.

“Sukli sa bente, o!” sabi ng drayber. Iniabot sa kanya ng katabi ang sukling sampung piso.

Bago pa dumampi sa palad niya ang barya, sinaklot na ito ng batang gusgusin, sabay karipas ng takbo pababa sa dyip.

Wala na siyang nasabi kundi "Putangna." #

Homo estudyanteis masipagum: Endangered na nilalang

Dahil officially bakasyon na, buburahin na ng Homo estudyanteis ang photos ng lectures na pinaghirapang isulat sa blackboard o whiteboard ng propesor para sa subject na expertise niya. Pati na rin iyong mga slide show ni propesor na minsan lang niya iedit.

Imagine na lang ang mga taon (pawis, puyat, at pagod) na pinuhunan ng propesor para lang maituro ang subject niya sa mga katulad na Homo estudyanteis. Ilang taon na rin niyang nalalanghap ang chalk o ang tinta ng white board marker. Tapos, buburahin na lang ng gayon-gayon na lang?

Paano kung kailangan pala sa board o bar licensure exams ang itinuro ng propesor? E binura na ng Homo estudyanteis sa phone ang lecture notes!

Tsk, tsk, tsk. Kaya nga inimbento ang note book: para sa notes.
‪

Kung ilalagay ito sa Twitter, angkop ang mga hashtag na "#‎tamadpamore‬" at "‪#‎REAL_Student_Is_A_Rare_Breed‬". Sa ganitong mga pangyayari, mahirap nang iasa sa kasalukuyang salinlahi ng mga estudyante ang kapalaran ng bansa. Iyon nga lang, unique ang Pilipinas kasi ito ang bansa na ang mg lider ay iyong mahihilig mag-selfie. Kaya nagiging selfish sila ngayon.

Tsk, tsk, tsk uli.

Feb-ibig na Baduy

Kapag sinimulan sa "Nang una kitang makilala...", baduy.
Kapag tinapos sa "I love you..." o "Mahal kita...", araguy!

Kawawang pag-ibig,
hindi na alam
kung saan lulugar.

Puwede na bang ala-Lang Leav?
o Marcelo Santos III? 

Pope Francis sa Pilipinas, 15-19 Enero 2015

Si Luis Antonio Cardinal Tagle at Pope Francis sa Meeting with the Families, 16 Enero 2015, Pasay City.
Larawan: http://www.stripes.com/polopoly_fs/1.324352.1421456888!/image/image.jpg_gen/derivatives/landscape_804/image.jpg

Sagana ang facebook sa mga komento at retrato ukol sa pagdating ni Santo Papa Francisco/Pope Francis dito sa Pilipinas. Isang bihira at pambihirang pagdiriwang dahil malinaw ang kanyang mensahe: Mercy and Compassion. Awa at Habag. At ang kanyang pagbisita ay para sa mga nasalanta ng bagyong Yolanda, partikular sa lalawigan ng Leyte at Samar, noong Nobyembre 2013.

Habang sinusulat ko ito'y pauwi na siya sa Roma. Mula sa kanyang pagdating hanggang kanina, punong-puno ng mananampalataya ang mga kalsadang kanyang dinaanan hanggang sa mga lugar ng pagtitipon kasama siya. "Rockstar" ang dating, 'ika nga ng mga pahayagan.

Subalit hindi siya naparito para lang sa ganoong bansag. Narito siya upang makapiling ng mga Pilipino sa panahong ito ng sigalot dulot ng mga kalamidad, gawa man ng kalikasan at ng mga institusyong nakaligtaan nang magsilbi sa tao. Sana'y tumimo sa isip ng maraming Pilipino ang kanyang mga mensahe ukol sa pagiging mabuting Katoliko. At hindi lang ito tungkol sa mga dati nang halagahan (value) tulad ng pag-ibig sa kapwa at sa Diyos. Dahil kahit patay na ang henerasyong ito, hindi mabubura ang pag-ibig bilang dakilang halagahan na dapat taglayin ng tao. Sabi nga niya sa kanyang pakikipagkita sa kabataang Pilipino kahapon sa Unibersidad ng Santo Tomas, "Reality is superior to ideas."

Na ang Simbahan, kaisa ng mga mananampalataya, ay dapat pagtuunan ng pansin ang mga nagaganap sa paligid. Hindi eternal ang mga kondisyong panlipunan. Materyal na mga pangyayari ito. Ginusto ba ng tao na maghirap para lang makakain? Ginusto ba niya na magnakaw? Ginusto ba niyang pumatay? May mga kondisyong nagtutulak nito sa kanya dahil may mga tao rin na nagpapatupad ng mga ito. Isa pa niyang sinabi noong nasa Malacañang siya noong 20 Enero, "Reject all forms of corruption which diverts resources from the poor."

Malinaw ang mensahe. Ngunit kung papasok lang ito sa kanang tainga at tatagos sa kaliwa ng mga nakasalamuha ng Santo Papa sa Palasyo, iba na ang kailangang gawin. Kahit si Luis Antonio Cardinal Tagle, alam ang tunay na pakay ni Pope Francis. "The Filipino want to go with you... to the peripheries." At ang mga nakauunawa nito ang tutupad sa mga sinabi ni Pope Francis nitong nakaraang mga araw.

Busy days are here again...

Busy days are here again...

Above is a rip-off from a song of FrancisM, "Rainy Days". The line goes "Rainy days are here again...", I just replaced the word rainy to busy.

It has been months since I uploaded a new post to satisfy my own craving for creativity with words. Many things happened personally that I have to attend to, thereby my writing has to give way. If muses are real, they are disheartened, I know. But it's just me, we know that.

I hope I can find time to write again in this blog after checking papers to be graded this month.

May the Higher Power grant me that. Or, to put it upon myself, I grant me that.

Nililigalig at Nanliligalig

Ngayong batbat ng dungis ang politika ng administrasyong Aquino, mula PDAF hanggang DAP, gayon din ang nagaganap sa larangan ng kultura at ng edukasyon.

Una, pinopolitika ang larangan ng sining, partikular sa usaping National Artist Award para kay Nora Aunor na hindi inaprubahan ng Pangulong Aquino. Tulad ng sabi ng isang rayter sa Inquirer, "It is a Presidential Award." Tama naman ang kanyang argumento. Subalit may "National" doon sa National Artists. Samakatwid, may usapin ng pagkabansa ang gawad na ito, kaya may titingalaing alagad ng sining ang bansa dahil sa taglay niyang galing sa sining. At hindi dahil sa adik siya sa droga dati.

Sabi rin ng rayter, bakit ngayon ay napag-uusapan na sa media maski ang nominasyon na dati naman ay hindi pinapansin ng mga diyaryo, TV, at radyo? Ang ganitong obserbasyon niya ay malinaw sa kanyang pinanggagalingang posisyon: elitista. Katulad niya ang Pangulong Aquino sa makitid na pananaw ng huli sa larangan ng sining at kultura ng bansa.

Bukod pa rito, bakit ang mga grupong pansining ay walang inilalabas na pahayag ukol dito? Halos tahimik ang mga grupong panteatro at pampelikula. May mga indibidwal nang personalidad na pumosisyon panig kay Nora Aunor. Ngunit mas magiging matingkad ang panawagan kung magkakaisa ang mga nasa industriya ng pelikula at teatro para kay Nora Aunor.

Ikalawa, pinopolitika ang larangan ng edukasyon, partikular sa usaping pag-alis ng mga kursong Filipino sa kolehiyo. Malinaw ang tunguhin ng edukasyon ng ating bansa ngayong panahon: skills oriented. Wala na ang dati'y holistic, responsible, proud Filipino na mabubuo mula sa mga mag-aaral na Pilipino. Hindi naman dahil ginagamit na sa komunikasyon sa bahay at sa komunidad ang Filipino ay sapat na ito. Malinaw sa Konstitusyon (Art. XIV, Sek. 6 hanggang 9) na dapat malinang ang wikang pambansa. At ang isang facet para dito ay ang edukasyon. Samakatwid, dapat ay may Filipino sa kolehiyo. Hindi lang ito bilang midyum ng pagtuturo kundi bilang disiplina/larangan.

Marami-rami nang kumontra sa balaking ito ng Comission on Higher Education (CHEd). Nagkakasundo ang mga guro ng Filipino sa kolehiyo na dehado sila sa ganitong set-up. Na hindi sila kinonsulta man lang. Nasa balag ngayon ng alanganin ang mga guro ng Filipino sa kolehiyo. Sa kolokyal na wika, iniwan sila sa ere.

Pumoposisyon ngayon ang mga guro kontra dito. Malinaw iyan, walang duda. Pero mabagal o halos wala ang mga pangkat ng mga manunulat, sa panitikan man o sa peryodismo. Maski ang mga grupong nakabase sa mga pamantasan, halos tahimik sa usaping ito. Nakalulungkot na kahit statement of unity o manifesto ay walang nasisilayan mula sa kanila. Pero dapat ding lampasan nila ang paglalabas lamang ng mga pahayag at polyeto.

Kung ang mga nasa larangan ng kultura at edukasyon ngayon ay nililigalig, dapat tumbalikin ito at sila naman ang manligalig.

Tagpo sa MRT

Sumakay siya ng tren sa MRT-Kamuning station kaninang alas-nuwebe ng umaga. Dahil punuan naman lagi ang tren, siniksik niya ang sarili sa hanay ng mga nakasakay na sa loob ng bagon. Nakapuwesto siya sa may baras na patayo malapit sa pintuan nito. Nag-signal na sa pagsara ang pinto. Sumara ito. Umandar na muli ang tren.

Kahit siksikan, madali siyang mapansin sa gitna ng mga katawang kasabay niya sa tren. Matingkad na dilaw na blouse ang suot niya, hanggang itaas ng tuhod ang laylayan. Hindi naman mababa ang neckline, pero kita ang cleavage niya. Nasa kasibulan siya ng kanyang edad. 

"Paparating na sa Cubao station. Mangyaring kumapit lang po sa mga safety hand rails at mag-ingat sa mga mandurukot..." paalala ng naka-record na boses ng isang babae.

Pagbukas ng pinto ng bagon sa Cubao station, limang pasahero ang nakipagsiksikan para lang makababa. Pero tatlong ulit nito ang nagpupumilit at matagumpay na nakasakay sa tren. Nakababa rin ang limang pasahero. Nasiksik pa siyang lalo. Sumara na muli ang pinto.

Isang lalaki na nakakahel na polo ang nasa likod niya. Nasa kuwarenta mahigit ang hitsura ng lalaki. Nasa gitnang bahagi ng tren ang lalaki at sa halip na sa itaas na baras, sa kinakapitan niyang baras din kumapit ang lalaki. Kaliwang kamay ng lalaki ang nakakapit sa baras na nasa harapan niya.

Hindi muna niya pinansin ang pantsatsansing ng lalaki. Malapit na sa Santolan station ang tren nang maramdaman niya ang pagsinghot ng lalaki sa kanyang buhok. Hindi kaya ng aircon na palamigin ang tren. Walang iniwan sa lata ng sardinas ang siksikan sa tren. Namamalas niya ang ilang butil ng pawis sa braso ng lalaki.

"Paparating na sa Shaw Blvd. station..."

Naghanda nang bumaba ang marami-raming pasahero. Naiipit siya sa paglabas ng mga tao. Hindi pa rin tinatanggal ng lalaki ang kanyang kamay sa baras hanggang sa dalawa sa mga nakaupong pasahero ang tumayo para makababa sa tren. Umupo siya agad. Tatabi dapat sa kanya ang lalaki pero naunahan ng isang babaeng pasahero na matagal na ring nakatayo kanina.

Tumapat sa kanya ang lalaki. Nakatungo ang ulo ng lalaki. Alam na niya kung bakit. Tumingala siya. Tiningnan ang lalaki.

Nagulat ang lalaki sa narinig sa kanya.

"May problema, pare?!" Ang tunay niyang boses. Boses-lalaki. #

Kalatas kay Edita

“With Malacanang’s tough branding of human rights violations as leftist propaganda, are the authorities now saying that I will never see my son again?”

-          Edita Burgos, ina ni Jonas Burgos na ngayo’y desaparecido

Edita,

Sa mga tulad mong lahat ng gabi’y hindi oras

ng pagtulog muli lang masilayan ang pagpasok

ng nawalay na anak o asawa sa pinto ng inyong bahay

ako’y nakikisimpatiya.

Pitong tag-araw na ngayon,

                        alam kong hindi ka nagkukulang

                        sa pagbibilang,

nang dukutin ng mga anino

ang iyong anak na si Jonas*.

Hanggang ngayo’y di pa siya niluluwa

ng doblekarang balyena

o kaya’y ilitaw ng mga maligno.

Tulad mo,

mabigat ang aking mga hakbang

noon na tinutunton kung saan maaaring

naroroon ang aking kabiyak.

Hangad niya lamang noo’y

mabuo ang mga basag na tiwala,

tipunin ang mga pira-pirasong paninindigan

upang lahat ng naghihimagsik

ay sama-sama muling tuntunín ang daan

tungong kalayaan.

Ngunit ibinintang sa kanya

ang pagiging upahan ng mga Frayle

para isubo sa hurno ng Himagsikan

            itong ating Inangbayan.

At inutos daw niyang kitlin ang buhay ni Heneral Miong

at nais niyang maging Hari ng Bayang Katagalugan…

A, lugod ng aking buhay!

Ngiti ng aking lungkot!

Lagi ko siyang panaginip, Edita:

Ang paglipat-lipat namin ng matutuluyan,

Ang pagtatago namin sa mga gubat,

Ang pag-aaruga ko sa kanya sa kulungan,

Ang salitaan naming walang humpay

            na lahat ng ito’y pagsubok lamang.

Kaytamis ng kanyang bilin, “Magtiis ka, sinta.”

Nang pawalan ako ng mga dumakip sa amin sa Limbon,

nakasalubong ko ang mga kumuha

sa kanya at sa kapatid niyang si Procopio.

Iniwan daw silang dalawa sa Bundok Tala.

Ngunit bakit dala ninyo ang kanilang mga damit?

Ibinilin daw na ipagkaloob sa akin ang mga baro,

ang gamot, at ang kumot.

Ay! Edita, ang aking pinakamamahal na Lakan!

Dagli ako’t humahangos papunta sa kanya.

Tumatangis ako’t halos itaob ang Bundok Tala

at maging ang kalapit na Bundok Buntis,

makita lamang ang kanyang bangkay.

Hindi ko alintana

ang mahigit isang buwang

pagparoo’t parito

at halos walang makain

sa buong maghapon at magdamag

muli lamang siyang mayakap.

Edita, takot silang mga kaaway ng Supremo

na maglaho ang kinang

ng kanilang baston at mga karwahe.

Kaysakit isipin na makalipas

ang ilanpung taon mula noon,

mas kumikinang na ang kanilang mga mata

sa kalansing ng mga barya’t

salamangka ng mga lagda.

 

Kaya hindi ko masisisi na ang iyong si Jonas

ay tinuring na mapanganib

dahil sinasaling niya ang sugat

na malaon nang nagnanaknak

sa puso’t isip ng mga kapuspalad.

Edita, nawa’y magtagpo kayong muli

ni Jonas,

sa lalong madali.

Muli mo siyang mayakap at mahagkan.

At sa sandaling iyon,

maturol nawa ng susunod na salinlahi

na walang lihim

            na di mabubunyag

kailanman

sa alaala ng ating kasaysayan.

Sumasaiyo,

Lakambini

*Abril 28, 2007 nang dukutin si Jonas Burgos sa Ever Gotesco-Commonwealth ng pinaghihinalaang mga militar. Sumisigaw si Jonas na “Aktibista lamang ako!” habang pilit na isinasakay siya sa isang maroon na Toyota Revo. Mula noon, hindi pa nakikita si Jonas ng kanyang inang si Edita Burgos.

A Filipino child, Iya Virtudez, needs your help

Please watch: <https://www.youtube.com/watch?v=axRvdx_PT7k?>


The above youtube video is not a hoax.

The child in the video is Iya Virtudez, 7 years old. She is residing at 3081-E Gumamela Ext. Bgy. Heneral T. de Leon, Valenzuela City, Philippines. She needs our help.

She is suffering from third degree burns since June 2013. While playing outside of their house, an electric transformer exploded. She was near it and the fire caught her. Sadly, as far as I know, the Manila Electric Co. has yet to offer their help to the child.


Further details are in the video. Also, Tata Nanding Josef's facebook post has updates about Iya's condition.

To you who is reading this, Iya needs our help. 

Please watch and share it to your friends. And convince them to offer their help to Iya.

The EDSA Myth

Last Monday, February 24, I had an unusual conversation with my colleagues in one of the schools I am teaching in. It is about the historic event which in our history books call the EDSA Revolution or EDSA People Power. It happened on February 22 to 25, 1986 wherein Filipinos marched into the EDSA and demanded the end of a brutal dictatorship headed by then President Ferdinand Marcos.

Somewhere between the exchange, I said that it is a myth. A colleague retorted, "Bakit mo nasabing myth?"

"Hindi naman nangyari 'yung pagbabago, e. They (the ruling class) just used the people. Hanggang ngayon, ganyan pa rin. Si Enrile, feeling savior. Sabi niya noon, gawa-gawa yung ambush sa kanya."

"Totoo 'yung ambush sa kanya," the same colleague said.

"Totoong gawa-gawa, kaya nga siya hindi napuruhan, e." I added that a video footage exists in which he stated in 1986 his mock ambush days before the declaration of Martial Law just to justify the latter.

"Nangyari talaga iyon," my colleague insisted.

I never answered back. We have classes to conduct around this time.

As far as our history is concerned, the EDSA historic event that I know really happened. But it failed.  The ones who failed are those who believe they created the EDSA Revolution.

They are all dreaming awake. That is why it is a myth.

No matter what the yellow president has said recently about bringing EDSA "to the people", he must be very afraid of not holding the commemorative celebration in the same national highway. By the way, this year is its 28th anniversary.

I would like to clarify that the people, the nameless ones who marched on the streets, never failed. They are still continuing in the struggle for a genuine spirit of dissent and "civil disobedience".

Always remember the Mendiola Massacre of 1987

A scene from the infamous 1987 Mendiola Massacre. Photo courtesy of http://31.media.tumblr.com/dca9bf36ecf7258b653094e059d17e53/tumblr_mh28qjduxZ1qdch30o1_1280.jpg

 

Always remember

the Mendiola Massacre 

of 1987.

The worn out slippers

and the numerous calloused feet,

searching for each other.

Intercepted, interrupted

by the wrath of guns,

chasing the farmers away

from the one who seats in power.

Always remember

the Mendiola Massacre 

of 1987.

Thirteen bodies, lying on the street.

Thousands howled in pain and anger.

When the farmers asked for land,

the answer is firing guns.

Always remember

the Mendiola Massacre 

of 1987.

Agunyas

Nagkukumot ng itim ang langit
sa sandaling itong
nagmamadali ang mga paang
makasakay sa makikipot
na entrada ng mga bumabaybay
                na dyip
                at UV Express
dito sa kanto ng Aurora Blvd
               at Edsa.

Yabag ng mga paa’y tila nais takasan
ang lungsod na ito –
na para bang nagiging puno’t dulo
ng kanilang mga suliranin.

Ngunit bukas, bago pa man
ang pagputok ng liwanag,
babalik silang muli
upang hagilapin
sa mga opisina, pabrika,
           eskwelahan, bilyaran,
           mall, palengke,
at mga kanto’t kalyehon
ang halimuyak ng metano,
                      monoksido’t
                      karbon
ng mapagpalang lungsod na ito.


1/2/2014