Long-delayed na ang sanaysay na ito. Pero kahit na, gusto ko pa ring ilabas ito. Ito ang masasabing karugtong ng “Eleksyon, moral ascendancy, krisis, at protesta: Ang pagbangko ng pag-asa’t pagbabago sa rehimeng US-Aquino” na in-upload ko rito sa Multiply noong May 27, 2010.
Hindi na bago ang pagpasok ng Kaliwa sa Pilipinas sa laro na kung
tawagi’y eleksyon. Una nang sinuong ito nina Luis Taruc at mga kasama
noong eleksyon ng 1946 sa ilalim ng Democratic Alliance (DA). Kasapi
sila ng noo’y Partido Komunista ng Pilipinas na itinatag noong 1930
(PKP-1930). Ayon sa Philippine Society and Revolution ni Amado
Guerrero (34), nakipagsanib ang DA sa Nacionalista Party para sa
eleksyong ito. Nanalo ang tatlong senador ng DA ngunit hindi sila
pinaupo ni Pangulong Manuel Roxas. Mula sa Liberal Party si Roxas, na
binubuo ng mga pinatalsik na Nacionalista.
Ito ang masasabing
unang paglahok ng Kaliwa sa pambansang halalan. Dahil may nanalong mga
senador ang PKP-1930 noong 1946, may simpatya’t following na noon ang
unang grupo ng mga Kaliwa sa bansa. Ang masasabing pinakamalaking
pagkakamali ng PKP-1930 ay ang pag-abandon nito sa armadong pakikibaka.
Mula rito’y unti-unti nang nalusaw ang kanilang organisasyon.
Pinasidhi pa ito ng pagsuporta ng lideratong Jesus Lava sa
administrasyong Marcos na kumakatawan daw sa “ascendancy of the
reformist national bourgeosie over the feudal lords and the compradors”
(Sison 58-61). Kaya itinatag muli ang PKP noong 1968 na naniniwala sa
armadong pakikibaka bilang pangunahing armas na magpapabago sa lugmok na
ekonomiya ng bansa sa kamay ng imperyalismong Estados Unidos (US).
Naniniwala ang bagong PKP na hindi lang eleksyon ang sagot sa mga
problema ng bayan. Ginagamit lang ito ng mga naghaharing-uri upang
mapanatili ang kanilang mga angkan sa itaas ng istrukturang pampolitika
at siguruhin ang kanilang ari-arian. Kaya ituturing din ng mga kilusang
makabayan at mga mamamayan na huwag lumahok at bumoto sa mga eleksyon.
Boykot pa nga sila noong 1986. Pero sino’ng makapagsasabi noon na
magkakaroon ng EDSA People Power? Tila isang biglang silab ang tumupok
at nag-upos sa diktaturyang Marcos. At naluklok si Cory Aquino bilang
Pangulo.
Tatlong pangulo na’ng nagdaan at muli, isa na namang
Aquino ang nasa Malakanyang. Ano na kayang kahihinatnan ng kilusang
Kaliwa sa Pilipinas? Kaiba sa pagkapanalo ng DA noon, hindi nagtagumpay
ang candidacy nina Satur Ocampo at Liza Maza para maging Senador.
Masasabing tinik sa lalamunan ng nakaraang administrasyong
Macapagal-Arroyo ang mga makabayang mambabatas na ito mula nang manalo
sila sa ilalim ng Bayan Muna party-list noong 2001. Inakusahan sila ng
kung ano-anong kasong pulitikal at maging kriminal, bukod pa kina Teddy
Casiño, Rafael Mariano, Joel Virador, at namayapa nang Crispin
Beltran. Sila ang masasabing vocal critics ng mga polisiyang
kontra-mamamayan, bukod pa sa mga ipinanukala nilang mga batas na pabor
sa nakararaming mamamayan. Kaya gayon na lamang ang harassment sa
kanila. Subalit mas masidhi pa ang pandarahas sa mga simpleng kasapi’t
organisador ng Bayan Muna, Anakpawis, Gabriela, Kabataan, at iba pang
organisasyong progresibo.
Kaya nang ipahayag nina Ocampo at
Maza ang intensyon nilang tumakbo sa pagka-Senador, suportado ito ng
malaking hanay ng mga makabayang kagrupo nila. Maging ako’y nasa panig
nina Ocampo at Maza. Subalit sa eleksyong ito’y hindi sapat ang
intensyon at marubdob na adkihaing maglingkod sa mamamayan. Kahit na
may koalisyong Makabayan na kanilang binuo noong isang taon,
kinakailangan ng malaking makinarya upang ilunsad ang malawakang
kampanya.
Unang napabalitang nakikipag-usap ang grupo nina
Ocampo at Maza sa mga Liberal at Nacionalista na maging guest
candidates. Hindi sila isinama sa senatorial line-up ni Aquino dahil
mahigpit na tagasuporta ang Bayan Muna sa mga magsasaka ng Hacienda
Luisita. Maswerteng tinanggap naman sila ni Manny Villar sa
Nacionalista. Pero kasama pala nila sa line-up si Bongbong Marcos, anak
ng dating diktador. Ani Ocampo, he would not share the same stage with
a Marcos. Nananatili ang mga isyu kahit na nakipagkamay si Marcos kay
Ocampo sa isang event na kinover ng media.
Sa mga araw ng
opisyal na kampanya, naglabas ng pahayag ang PKP at maging si Jose Ma.
Sison sa isang intebyu na sumusuporta kay Manny Villar para maging
Pangulo ng bansa. Ayon sa kanila, si Villar ay kiling sa mga programang
pang-ekonomiya at pampolitika ng PKP. Ngunit sa mga panahon ding ito
lumabas na secret candidate daw si Villar ng mga Arroyo, kaya
binansagan ang tandem nilang Villarroyo.
At dumating ang eleksyon.
Dahil automated, mabilis ang dating ng mga resulta matapos ang Mayo 11.
Hindi inaasahan ng marami, lalo na ng mga nasa kilusang makabayan, na
lagpak ang pwesto nina Ocampo at Maza sa bilangan. Naungusan pa sila ni
Risa Hontiveros-Baraquel na nasa ika-13 puwesto. Nadismaya ang mga
nasa Kaliwa, maging ako na ibinoto ang mga makabayang ito. Mas mataas
pa ang nakuha ni Bongbong Marcos para maging Senador ngayon. Bagaman
malalaki ang bilang na nakuha ng Bayan Muna, Anakpawis, Gabriela,
Act-Teachers, at Kabataan party-lists, hindi mapasusubaliang may
repleksyon sa Kaliwa ang kinahinatnan nina Ocampo at Maza.
Sa
pakikipag-usap ko sa ilang kaibigan at kapanalig sa sining pagkatapos
ng eleksyon, may mga punang lumabas sa pagpasok at pagkatalo ng Kaliwa
sa eleksyong ito. Ang pagbabalik ng mga datihan na sa pambansang
pamahalaan ay pagpapatuloy lang ng bulok na sistema ng halalan. Marami
ang nagsasabing lumakad talaga ang pera, lalo na sa mga lokal na
puwesto. At nito ngang buwan, naglipatan na ang mga nasa Kamara,
gobernador, mayor, at iba pa sa Liberal Party. Sa ganang ito’y lalakas
pa ang Kaliwa, lalo na’t walang malinaw na programa sa repormang agraryo
ang administrasyong Aquino.
Pero, sabi nga ng iba, the
numbers speak for themselves. Sa akala kong marami ang kabilang sa mga
kilusang makabayan, magwawagi sina Ocampo at Maza na maging Senador.
Dito nila maisasatinig ang hinaing ng mamamayan. Pero hindi nga ganoon
ang nangyari. Masasabing maliit pala ang bilang ng mga kasapi ng mga
grupong ito, bukod pa sa mga allies at symphatizers nito. Sa kabilang
banda, maaaring dinaya ang bilang ng kanilang boto dahil kaya namang
manipulahin ang PCOS machines, ayon na rin sa independent media at IT
experts. Matindi rin ang balck propaganda na may links sa New People’s
Army sina Ocampo at Maza. Sa isang discussion forum na ginanap sa UP
Diliman nitong Hunyo, ipinahayag ni Ocampo na patuloy ang harassment ng
militar sa mga kasapi ng Bayan Muna at mga katulad na samahan na huwag
bumoto. Tinakot diumano ang mga kasapi. Sa bahaging open mic, isang
manunulat ang nagpahayag na labag sa kagandahang-asal ang sinabing ito
ni Ocampo. Kung natakot diumano ang mga tao, wala nang rebolusyong
magaganap sa yugtong ito ng kasaysayan. Tila naputulan ng dila ang nasa
panel ng nasabing forum. Maanghang ang puna ng manunulat, hindi
inaasahan.
Ang pinakamabigat na argumento sa pagkakatalo nina
Ocampo at Maza ay ang pagsali nila sa Nacionalista, lalo na’t
nakabandera dito si Villar. Sa panahon ng kampanya, batuhan talaga ito
ng putik. At matitindi ang ibinato kay Villar. Masasabing hindi
nakabangon si Villar sa mga alegasyong korupsyon sa C-5 extension deal
at sa hindi niya tunay na pagiging mahirap. Nadamay sina Ocampo at
Maza. Sa kabila ng muling pag-expose ng Kaliwa sa Hacienda Luisita
massacre noong 2004, hindi nagbago ang results ng survey hanggang sa
araw ng eleksyon pabor kay Aquino.
Puna nga ng isang dating
nasa kilusan, kung nagsariling lakad sina Ocampo at Maza, mas malaki pa
ang tsansa nilang manalo. Tila opurtunismo ang namayani sa loob ng
PKP, sabi niya. Mas maanghang naman ang galing sa isang manunulat,
naging trapo na ang mga pinuno ng kilusang makabayan.
Habang ginagawa ko ito’y naniniwala akong may magandang kinabukasan ang Kaliwa sa Pilipinas. Sa pelikulang The Founding of a Republic,
sinabi ni Mao Zedong – na ginampanan ni Tang Guoqiang – “we learn from
our mistakes.” Wala pa akong nababasang pahayag na tumatasa sa
karanasan ng Kaliwa sa nakaraang eleksyon. Maaaring tama o mali ang
paglahok ng Kaliwa sa eleksyon ngayon. Sa tingin nila marahil, hinog
na’ng panahon para umakyat sa Senado ang mga pinuno ng kilusan. They
have proved themselves worthy of the tasks since their membership in
the House. Pero hindi ito natuloy.
Sa ganang ito, hindi dapat
mag-wallow sa pagkatalo ang Kaliwa. Hindi na baleng mawala ang isang
larangan, huwag lang ang buong tiwala ng mamamayan.
Sanggunian:
Guerrero, Amado. Philippine Society and Revolution, 5th ed. Phils: Aklat ng Bayan, Inc, 2005.
Sison, Jose Ma. at Julieta De Lima. Philippine Economy and Politics. Phils: Aklat ng Bayan, Inc, 1998.
http://lvbamante.multiply.com/journal/item/56/Nang-Pumalaot-ang-Kaliwa-sa-Dagat-ng-Pambansang-Eleksyon-o-Kumanan-na-nga-ba-ang-Kaliwa
